Psalmy na lęk, smutek i bezsenność — który wybrać
Konkretne psalmy na lęk, bezsenność, smutek, rozpacz, poczucie winy i chorobę. Każdy z numerem w obu numeracjach i cytatem u ks. Wujka.
Psałterz różni się od większości religijnych tekstów jedną rzeczą: nie poucza. Najliczniejszą grupą psalmów są skargi — modlitwy ludzi chorych, zdradzonych, przestraszonych i takich, którym się wydaje, że Bóg przestał odpowiadać. Dlatego w trudnej chwili psalm działa lepiej niż zbudowanie. Nie mówi „nie martw się”. Mówi to, co i tak myślisz, tylko mówi to do Boga.
Ta lista jest ułożona według sytuacji, a nie według numerów. Przy każdym psalmie podajemy krótki cytat, żebyś wiedział, czy to ten, i dwa numery — bo numeracja psalmów bywa pułapką.
Nasze nagranie opiera się na przekładzie ks. Jakuba Wujka, który idzie za numeracją łacińskiej Wulgaty. W większości Psałterza numer u nas jest o jeden niższy niż w nowszych przekładach polskich. Dlatego przy każdej pozycji piszemy oba numery: pierwszy to ten, który zobaczysz na liście rozdziałów, a w nawiasie — ten, który znasz z modlitewnika albo z internetu. Skąd się wzięła ta różnica i gdzie przestaje działać, wyjaśniamy w tekście Księga Psalmów — przewodnik po 150 psalmach.
Lęk i niepokój
Psalm 90 (nowsze 91) — klasyczny psalm ochrony. Zestawia obok siebie strach wyobrażony i zagrożenie całkiem realne, nie dzieląc ich na poważne i niepoważne.
„Nie ulękniesz się nocnego strachu ani strzały lecącej za dnia.”
Psalm 26 (nowsze 27) — gdy lęk ma twarz konkretnych ludzi albo konkretnej sprawy. Zaczyna się od pytania, które nie czeka na odpowiedź.
„Psalm Dawida, zanim został namaszczony. Pan jest moim światłem i moim zbawieniem – kogóż miałbym się bać? Pan jest obrońcą mojego życia – kogóż miałbym się lękać?”
Psalm 45 (nowsze 46) — na lęk większy niż własne sprawy: wojna, katastrofa, poczucie, że świat się rozpada.
„Dlatego nie będziemy się lękać, choćby ziemia się poruszyła i góry przesunęły się w głąb morza.”
Psalmowi ochrony poświęciliśmy osobny tekst, bo ma w sobie kilka miejsc wymagających wyjaśnienia — w tym „czarta południowego”: Psalm 91 — psalm ochrony.
Bezsenność i nocne myśli
Na bezsenność nadają się psalmy krótkie, bo o trzeciej nad ranem nikt nie ma cierpliwości do stu siedemdziesięciu sześciu wersetów. Wszystkie trzy poniższe mają po kilka zdań.
Psalm 4 (ten sam numer w obu numeracjach) — psalm wieczorny, od wieków odmawiany przed spoczynkiem. Jego ostatni werset jest w zasadzie całą modlitwą na noc.
„W pokoju razem zasnę i odpocznę; bo Ty, Panie, szczególnie w nadziei mnie utwierdziłeś.”
Psalm 3 (ten sam numer w obu numeracjach) — na noc, w której myśli krążą wokół ludzi i spraw, których nie da się dziś naprawić. Nagłówek mówi, że Dawid uciekał wtedy przed własnym synem.
„Położyłem się, zasnąłem i wstałem, bo Pan mnie osłonił.”
Psalm 126 (nowsze 127) — dla kogoś, kto nie może zasnąć, bo w głowie wciąż chodzi praca i to, czego nie zdążył. To jedna z pieśni stopniów, krótka i bardzo trzeźwa.
„Próżno wstajecie przed świtem i próżno siadacie tak późno, wy, którzy jecie chleb utrapienia – Pan daje tyle samo umiłowanym swoim przez sen.”
Smutek, który nie mija
Psalm 41 (nowsze 42) — najlepszy psalm na przygnębienie, bo nie udaje, że go nie ma. Mówi o pragnieniu i o łzach w jednym zdaniu z codziennością.
„Jak jeleń pragnie źródeł wody, tak dusza moja pragnie Ciebie, Boże.”
„Łzy moje były mi chlebem we dnie i w nocy, gdy mówią do mnie każdego dnia: „Gdzie jest twój Bóg?””
Psalm 61 (nowsze 62) — gdy smutek jest już cichy i chodzi raczej o odzyskanie równowagi niż o wylanie żalu. Dwa pierwsze wersety brzmią jak postanowienie wypowiedziane półgłosem: „On jest moim Bogiem i moim Zbawicielem: już więcej się nie zachwieję”.
Rozpacz i poczucie dna
Psalm 129 (nowsze 130) — osiem wersetów, w których mieści się cała rozpacz i cała nadzieja. Jeden z siedmiu psalmów pokutnych i jeden z najczęściej odmawianych za zmarłych.
„Pieśń stopniów. Z głębokości wołam do Ciebie, Panie!”
Psalm 21 (nowsze 22) — na moment, w którym człowiek czuje, że Bóg przestał odpowiadać. To ten psalm, którego pierwsze słowa Jezus wypowiedział na krzyżu. Warto wiedzieć, że istnieje, bo uprawnia do mówienia rzeczy, których ludzie zwykle nie śmią powiedzieć w modlitwie.
„Boże, Boże mój, wejrzyj na mnie: czemuś mnie opuścił? Daleko od mojego zbawienia są słowa o grzechach moich.”
Poczucie winy
Psalm 50 (nowsze 51) — Miserere, najmocniejsza w Biblii modlitwa człowieka, który wie, co zrobił. Omawiamy go werset po wersecie w tekście Psalm 51 — Miserere, psalm skruchy.
„Zmiłuj się nade mną, Boże, według wielkiego miłosierdzia Twojego, i według mnóstwa litości Twoich zgładź nieprawość moją.”
Psalm 31 (nowsze 32) — psalm, który warto włączyć po Miserere, bo mówi już o przebaczeniu dokonanym, a nie o proszeniu o nie.
„Psalm Dawida, ku pouczeniu. Błogosławieni ci, którym odpuszczone są nieprawości i którym zakryte są grzechy.”
Choroba, cierpienie, bliskość śmierci
Psalm 22 (nowsze 23) — psalm o pasterzu, od wieków mówiony przy chorym i nad grobem. Jego czwarty werset nie łagodzi ciemności, lecz zmienia w niej osobę: człowiek przestaje mówić o Bogu i zaczyna mówić do Niego.
„Bo choćbym chodził wśród cienia śmierci, nie będę się bał złego, bo Ty jesteś ze mną. Twoja laska i Twój kij — to mnie cieszyło.”
Psalm 114 (część nowszego Psalmu 116) — tu numeracja działa inaczej niż wszędzie: nasze psalmy 114 i 115 to razem jeden Psalm 116 nowszych przekładów, dlatego nasz Psalm 115 zaczyna się od wersetu dziesiątego. Pierwsza część jest dziękczynieniem człowieka, który właśnie wyszedł z choroby.
„Ogarnęły mnie bóle śmiertelne, dosięgły mnie niebezpieczeństwa piekielne: znalazłem ucisk i boleść.”
Jeśli szukasz tekstu do przeczytania przy łóżku chorego, najlepszym wyborem pozostaje jednak Psalm 22 — głównie dlatego, że jest krótki i że wiele osób pamięta go z dzieciństwa. Rozbieramy go na części w tekście Psalm 23 — „Pan jest pasterzem moim”.
Jeszcze cztery sytuacje
- Troska, która nie daje spokoju — Psalm 54 (nowsze 55). W wersecie 23 stoi zdanie, które weszło do modlitwy wielu pokoleń: „Złóż na Pana swą troskę, a On cię podtrzyma; nie pozwoli nigdy zachwiać się sprawiedliwemu”.
- Nie wiesz, skąd przyjdzie pomoc — Psalm 120 (nowsze 121). Pieśń stopniów o czterech wersetach początkowych, która zaczyna się pytaniem: „Podnoszę oczy moje ku górom – skąd przyjdzie mi pomoc?”.
- Złość na niesprawiedliwość — Psalm 72 (nowsze 73). Psalm Asafa o tym, że źli mają spokój, a uczciwi nie. Trzeci werset mówi wprost: „Ogarnęła mnie zazdrość o złoczyńców, gdy widziałem spokój grzesznych”.
- Tęsknota, obcość, utracony dom — Psalm 136 (nowsze 137). Psalm wygnańców nad rzekami Babilonu: „Nad rzekami ziemi babilońskiej siedzieliśmy i płakaliśmy, wspominając Syjon”. Uwaga: jego trzy ostatnie wersety są bardzo gwałtowne i dla wielu osób trudne — dobrze o tym wiedzieć przed włączeniem.
Jak słuchać psalmu w trudnej chwili
- Wybierz jeden, nie pięć. Pięć psalmów pod rząd to lektura, a nie modlitwa. Jeden wystarczy, a jeśli nie wystarczy — włącz ten sam drugi raz.
- Nie przyspieszaj. Przy tekstach narracyjnych 1,25× bywa wygodne, przy psalmach odbiera im oddech.
- Zatrzymaj się tam, gdzie coś Cię zatrzymało. Jeden werset, przy którym chce się siedzieć w ciszy, jest wart więcej niż cały przesłuchany psalm.
- Wracaj do tego samego. Psalm odsłania się przy trzecim i czwartym powtórzeniu, nie przy pierwszym.
- Zostaw znacznik. Nagranie zapisuje miejsce, w którym skończyłeś, a przy psalmie na liście rozdziałów zobaczysz potem „Ukończono” — to drobiazg, ale po tygodniu widać na jednym ekranie, czym się w tym tygodniu modliłeś.
Ostatnia uwaga dotyczy brzmienia. Psalmy u Wujka mówią o rzeczach ciężkich bez wygładzania — „duch strapiony”, „bóle śmiertelne”, „chleb utrapienia”. Dla wielu osób to właśnie dlatego działa lepiej niż współczesna, grzeczniejsza polszczyzna. Ale to trzeba usłyszeć samemu, więc zanim coś zdecydujesz, posłuchaj darmowej próbki.