Kolejność czytania ksiąg Biblii — trzy sprawdzone drogi
Czy Biblię trzeba czytać po kolei? Trzy kolejności ksiąg: dla początkujących, chronologiczna i kanoniczna na trzy tory, z liczbami rozdziałów.
Pytanie wraca przy każdej rozmowie o Piśmie Świętym: czy Biblię trzeba czytać po kolei, od pierwszej strony do ostatniej? Krótka odpowiedź: nie trzeba. Dłuższa odpowiedź jest ciekawsza — bo kolejność, w jakiej księgi stoją w Biblii, nie jest ani kolejnością powstawania, ani kolejnością zalecaną do czytania. To układ tematyczny, złożony kilkanaście wieków po napisaniu najstarszych tekstów.
Biblia to 66 ksiąg i 1189 rozdziałów. Można je przejść na wiele sposobów i żaden nie jest zły. Poniżej trzy drogi, które sprawdzają się w praktyce, z policzonymi liczbami rozdziałów, żeby dało się je wpisać w kalendarz.
Jak Biblia jest poukładana na półce
Zanim zaczniesz coś przestawiać, warto zobaczyć obecny układ. Stary Testament ma 929 rozdziałów, Nowy — dokładnie 260. Bloki wyglądają tak:
- Pięcioksiąg — Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa. 187 rozdziałów.
- Księgi historyczne — od Jozuego do Estery, dwanaście ksiąg. 249 rozdziałów. Od wejścia do ziemi obiecanej po powrót z wygnania.
- Hiob — 42 rozdziały, osobny blok, bo nie przypomina niczego innego w Biblii.
- Psalmy — 150 psalmów. Największa księga Pisma, a jednocześnie taka, której nie czyta się ciągiem.
- Przysłów, Koheleta, Pieśń nad Pieśniami — 51 rozdziałów mądrości i poezji.
- Prorocy wielcy — Izajasz, Jeremiasz, Treny, Ezechiel, Daniel. 183 rozdziały.
- Prorocy mniejsi — dwunastu, od Ozeasza do Malachiasza. 67 rozdziałów. Abdiasz ma tylko jeden rozdział, Aggeusz dwa.
- Ewangelie — Mateusz, Marek, Łukasz, Jan. 89 rozdziałów.
- Dzieje Apostolskie — 28 rozdziałów.
- Listy świętego Pawła — od Rzymian do Filemona, trzynaście listów, 87 rozdziałów.
- List do Hebrajczyków i listy powszechne — 34 rozdziały. Kilka z nich ma dokładnie jeden rozdział.
- Apokalipsa — 22 rozdziały.
Ten podział na Prawo, Proroków i Psalmy nie jest wymysłem późniejszych wydawców. Sam Jezus mówi o nim wprost w ostatnim rozdziale Ewangelii Łukasza:
„Potem powiedział do nich: „To są słowa, które mówiłem do was, gdy byłem jeszcze z wami: musiało się wypełnić wszystko, co napisano o Mnie w Prawie Mojżesza, u proroków i w Psalmach.””
Dlaczego kolejność na półce nie jest chronologiczna
Kilka przykładów, które dobrze to pokazują. Księga Hioba stoi w połowie Starego Testamentu, a bywa uznawana za jeden z najstarszych tekstów w całym Piśmie. Prorocy stoją na końcu Starego Testamentu, ale większość z nich żyła w czasach opisanych w Księgach Królewskich — Izajasz, Jeremiasz i Ozeasz komentowali wydarzenia, o których czytasz kilkaset rozdziałów wcześniej. Psalmy powstawały przez wieki, od Mojżesza po czasy po wygnaniu, a stoją w jednym bloku.
W Nowym Testamencie jest podobnie. Listy świętego Pawła stoją za Ewangeliami, choć większość z nich została napisana wcześniej niż którakolwiek Ewangelia. Pierwszy List do Tesaloniczan jest prawdopodobnie najstarszym tekstem Nowego Testamentu, a leży daleko za Mateuszem.
Droga pierwsza: dla kogoś, kto czyta Biblię po raz pierwszy
Ta kolejność ma jeden cel: żeby po dwóch miesiącach wiedzieć, o czym jest Biblia jako całość. Dopiero potem warto wchodzić w szczegóły.
- Ewangelia Marka — 16 rozdziałów, około półtorej godziny. Najkrótsza z czterech, same wydarzenia, bardzo szybkie tempo. Dwa, trzy dni.
- Dzieje Apostolskie — 28 rozdziałów. Ciąg dalszy opowieści: co stało się po zmartwychwstaniu i jak powstał Kościół. Tydzień.
- Księga Rodzaju — 50 rozdziałów. Fundament, do którego odwołuje się wszystko inne. Dwa tygodnie przy trzech rozdziałach dziennie. Mapę tej księgi, z zaznaczonymi rodowodami, znajdziesz w tekście Księga Rodzaju — od czego zacząć.
- Ewangelia Jana — 21 rozdziałów. Teraz, gdy znasz już przebieg wydarzeń, inne spojrzenie na te same rzeczy ma sens. Tydzień.
- Psalmy, po jednym dziennie — nie jako lektura ciągła, a jako codzienny rytm obok wszystkiego innego. 150 psalmów to pięć miesięcy.
- Księga Wyjścia i Powtórzonego Prawa — 40 i 34 rozdziały. Wyjście z Egiptu i podsumowanie Prawa.
- List do Rzymian — 16 rozdziałów. Najbardziej uporządkowany wykład w całym Nowym Testamencie. Wcześniej byłby nie do przejścia, tutaj jest w samą porę.
- Dalej według planu rocznego — masz już punkty odniesienia, więc reszta ksiąg przestaje być obca.
Pierwsze cztery pozycje to 115 rozdziałów, czyli około ośmiu godzin. Przy dwudziestu minutach dziennie to niespełna miesiąc.
Droga druga: chronologiczna
Polega na czytaniu ksiąg w porządku opisywanych wydarzeń. Prorocy wchodzą wtedy w środek ksiąg historycznych, psalmy Dawida obok Drugiej Księgi Samuela, a listy świętego Pawła w środek Dziejów Apostolskich — w miejscach, w których Paweł faktycznie je pisał.
- Mocna strona. Historia Izraela nagle się układa. Widać, co prorok mówił i do jakich wydarzeń się odnosił. Dla kogoś, kto czyta Biblię drugi albo trzeci raz, to bardzo mocne doświadczenie.
- Słaba strona. Wymaga stałego skakania między księgami, a datowanie części tekstów jest sporne, więc każdy plan chronologiczny wygląda trochę inaczej. Przy słuchaniu to więcej klikania niż w którejkolwiek innej drodze.
- Dla kogo. Nie na pierwsze przejście. Na drugie — bardzo dobrze.
Droga trzecia: kanoniczna, ale na trzy tory
Najbardziej praktyczny kompromis. Zachowujesz kolejność kanoniczną, ale prowadzisz trzy wątki równolegle: Stary Testament bez Psalmów (779 rozdziałów), Nowy Testament (260 rozdziałów) i Psalmy (150). Każdego dnia słuchasz z dwóch albo trzech torów.
Największa korzyść jest ta sama, co w planowaniu posiłków: żaden dzień nie składa się wyłącznie z jednego rodzaju tekstu. W tygodniu, w którym trafisz na przepisy ofiarnicze, słuchasz też Ewangelii i trzech psalmów. Dokładny rozkład dnia po dniu, z kamieniami milowymi na każdy miesiąc, jest w planie czytania Biblii w rok. Jeśli właśnie stoisz na księdze, która Cię zablokowała, zobacz też Jak nie porzucić Biblii na Księdze Kapłańskiej.
Czy pomijanie ksiąg jest w porządku
Zmiana kolejności to nie to samo co pomijanie. Pierwsze jest techniką, drugie — stratą. Warto to rozdzielić, bo dla kogoś, kto czyta pierwszy raz, jednorozdziałowa Księga Abdiasza albo List do Filemona wydają się nieistotne tylko dlatego, że są krótkie.
„Wszelkie Pismo przez Boga natchnione jest pożyteczne do nauczania, do upominania, do naprawiania i do kształcenia w sprawiedliwości,”
W praktyce jest kilka miejsc, które przy pierwszym przejściu można przesłuchać szybciej, nie próbując niczego zapamiętać: rodowody w Pierwszej Księdze Kronik, spisy ludu w Księdze Liczb, wymiary przybytku w Księdze Wyjścia, podział ziemi w Księdze Jozuego. To razem może kilkadziesiąt rozdziałów z 1189. Przy drugim przejściu nabierają sensu, bo wiesz już, kto jest kim.
Którą drogę wybrać — odpowiedź w jednym akapicie
Jeśli Biblii nie znasz w ogóle: droga pierwsza. Marek, Dzieje, Rodzaju, Jan. Po miesiącu będziesz wiedzieć, czy chcesz iść dalej, i z czym masz do czynienia. Jeśli znasz podstawy i chcesz raz w życiu przejść całość: droga trzecia, trzy tory, rok czasu, trzynaście minut dziennie. Jeśli całość już przeszedłeś i chcesz zobaczyć Pismo inaczej: droga druga, chronologiczna.
A jeśli nie chcesz dziś niczego wybierać, zrób rzecz najprostszą: posłuchaj jednego rozdziału. W darmowej próbce jest pierwszy rozdział Księgi Rodzaju — cztery minuty bez konta i bez płacenia. Kolejność można ustalić później, słuchania nie da się nadrobić planowaniem. Więcej dróg przez Pismo opisujemy w dziale Jak czytać Biblię.