Księga Przysłów

Rozdziały i ich streszczenia

Rozwiń rozdział, żeby przeczytać, o czym jest. Streszczenia pisane kursywą pochodzą z wydania z 1923 roku.

1. 1Rozdział 1Przypowieści Salomona otwiera wskazanie, po co je zebrano: aby poznać mądrość i karność, dać prostym roztropność, a młodemu wiedzę i rozum. Dalej idzie przestroga przed grzesznikami, którzy namawiają do zasadzki na niewinnego i do dzielenia łupu, choć czyhają na własną krew. Mądrość woła na ulicach i przy bramach miejskich, wypomina odrzucone rady i zapowiada, że kto jej słucha, będzie odpoczywał bez lęku.3 min

   Przypowieści Salomona otwiera wskazanie, po co je zebrano: aby poznać mądrość i karność, dać prostym roztropność, a młodemu wiedzę i rozum. Dalej idzie przestroga przed grzesznikami, którzy namawiają do zasadzki na niewinnego i do dzielenia łupu, choć czyhają na własną krew. Mądrość woła na ulicach i przy bramach miejskich, wypomina odrzucone rady i zapowiada, że kto jej słucha, będzie odpoczywał bez lęku.

   „Bojaźń Pańska jest początkiem mądrości.”

   • bojaźń Pańska
   • przestroga przed grzesznikami
   • wołanie mądrości

   Użytek Paraboł i słuchania mądrości, zakazuje pozwalać grzesznym, z nimi chodzić: taż mądrość ku sobie przywodzi, a tym, co nie gardzą, grozi. Mówi tak mądrość.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

2. 2Rozdział 2Ojciec zachęca syna, żeby wołał o mądrość, szukając jej jak pieniędzy i dobywając się do niej jak do skarbów, bo wtedy dojdzie do bojaźni Pańskiej i do poznania Boga. Obiecuje, że rozwaga wyrwie go ze złej drogi i od człowieka mówiącego rzeczy przewrotne, który raduje się, gdy uczyni zło. Druga przestroga dotyczy cudzej kobiety, która wygładza swoje słowa i zapomniała o przymierzu swojego Boga, a jej dom skłania się ku śmierci. Na koniec pada obietnica, że prawi będą mieszkać na ziemi, a bezbożni zostaną z niej wytraceni.2 min

   Ojciec zachęca syna, żeby wołał o mądrość, szukając jej jak pieniędzy i dobywając się do niej jak do skarbów, bo wtedy dojdzie do bojaźni Pańskiej i do poznania Boga. Obiecuje, że rozwaga wyrwie go ze złej drogi i od człowieka mówiącego rzeczy przewrotne, który raduje się, gdy uczyni zło. Druga przestroga dotyczy cudzej kobiety, która wygładza swoje słowa i zapomniała o przymierzu swojego Boga, a jej dom skłania się ku śmierci. Na koniec pada obietnica, że prawi będą mieszkać na ziemi, a bezbożni zostaną z niej wytraceni.

   „Bo Pan daje mądrość, a z Jego ust pochodzi roztropność i wiedza.”

   • mądrość jako skarb
   • bojaźń Pańska
   • cudza kobieta

   Co za użytek mądrości, jako dobrego wiele przynosi, złego odwodzi, gdyż z nią dary Boskie przychodzą, bez niéj obłędliwości nadchodzą.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

3. 3Rozdział 3Ojciec każe synowi nie zapominać jego prawa, ufać Panu całym sercem i czcić Pana z pierwocin całego plonu; w zamian obiecuje pełne spichlerze i prasy opływające winem. Prosi, żeby nie odrzucał karania Pańskiego, bo Pan karci tego, kogo miłuje, jak ojciec kochający syna. Potem idzie pochwała mądrości: jej nabycie jest lepsze niż handel srebrem, na prawicy ma długość dni, a na lewicy bogactwa i sławę. Na koniec padają krótkie nakazy wobec bliźniego — nie odkładać dobra na jutro, nie knuć przeciw ufającemu przyjacielowi, nie kłócić się bez powodu.3 min

   Ojciec każe synowi nie zapominać jego prawa, ufać Panu całym sercem i czcić Pana z pierwocin całego plonu; w zamian obiecuje pełne spichlerze i prasy opływające winem. Prosi, żeby nie odrzucał karania Pańskiego, bo Pan karci tego, kogo miłuje, jak ojciec kochający syna. Potem idzie pochwała mądrości: jej nabycie jest lepsze niż handel srebrem, na prawicy ma długość dni, a na lewicy bogactwa i sławę. Na koniec padają krótkie nakazy wobec bliźniego — nie odkładać dobra na jutro, nie knuć przeciw ufającemu przyjacielowi, nie kłócić się bez powodu.

   „Ufaj Panu z całego swojego serca i nie opieraj się na własnym rozumie.”

   • zaufanie Panu
   • pierwociny plonu
   • karcenie z miłości
   • pochwała mądrości

   Mądrość przedłuża żywota, prawdy i miłosierdzia nie opuszczać, dufać Panu Bogu i bać się go, i cześć wyrządzać, karania skromnie przyjmować: co mądrości naśladują szczęści się im, prze przyjaciela uczynić, nie szkodzić go, ani się z nim spierać, złych nie naśladować: złych zatrata, dobrych błogosławienie, tu się zamykają.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

4. 4Rozdział 4Ojciec powtarza synom to, czego nauczył się od swojego ojca, gdy był młodziutkim jedynakiem: kazał mu zdobywać mądrość i nie porzucać jej, bo miała go strzec i włożyć mu na głowę wieniec łaski. Potem pokazuje dwie drogi — ścieżkę sprawiedliwych, jasną jak światło, które rośnie aż do pełni dnia, i drogę bezbożnych, ciemną, na której sami nie wiedzą, gdzie upadną. Najmocniejszy nakaz każe strzec serca wszelką możliwą strażą, bo z niego pochodzi życie; dalej idą przewrotne usta, oczy patrzące wprost i stopa, która nie zbacza ani w prawo, ani w lewo.3 min

   Ojciec powtarza synom to, czego nauczył się od swojego ojca, gdy był młodziutkim jedynakiem: kazał mu zdobywać mądrość i nie porzucać jej, bo miała go strzec i włożyć mu na głowę wieniec łaski. Potem pokazuje dwie drogi — ścieżkę sprawiedliwych, jasną jak światło, które rośnie aż do pełni dnia, i drogę bezbożnych, ciemną, na której sami nie wiedzą, gdzie upadną. Najmocniejszy nakaz każe strzec serca wszelką możliwą strażą, bo z niego pochodzi życie; dalej idą przewrotne usta, oczy patrzące wprost i stopa, która nie zbacza ani w prawo, ani w lewo.

   „Strzeż swojego serca wszelką możliwą strażą, bo z niego pochodzi życie.”

   • nauka ojca
   • dwie drogi
   • strzeżenie serca

   Przykładem swym Salomon przywodzi ku pytaniu i nabywaniu mądrości, i okazuje użytek jéj, odwodzi od złego, radzi strzedz serca, ust, oczu i chodu.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

5. 5Rozdział 5Ostrzeżenie przed cudzą kobietą: wargi nierządnicy ciekną jak plaster miodu, a gardło jest gładsze niż oliwa, lecz jej końce są gorzkie jak piołun i ostre jak obosieczny miecz. Ojciec każe synowi trzymać się z dala od drzwi jej domu, żeby nie oddał swojej czci obcym, a swoich lat okrutnemu, i wkłada mu w usta spóźnione narzekanie: dlaczego brzydziłem się nauką i nie słuchałem tych, którzy mnie uczyli. Druga połowa to pochwała własnej studni — pić wodę z własnej cysterny i cieszyć się żoną swojej młodości — bo Pan patrzy na ludzkie drogi.2 min

   Ostrzeżenie przed cudzą kobietą: wargi nierządnicy ciekną jak plaster miodu, a gardło jest gładsze niż oliwa, lecz jej końce są gorzkie jak piołun i ostre jak obosieczny miecz. Ojciec każe synowi trzymać się z dala od drzwi jej domu, żeby nie oddał swojej czci obcym, a swoich lat okrutnemu, i wkłada mu w usta spóźnione narzekanie: dlaczego brzydziłem się nauką i nie słuchałem tych, którzy mnie uczyli. Druga połowa to pochwała własnej studni — pić wodę z własnej cysterny i cieszyć się żoną swojej młodości — bo Pan patrzy na ludzkie drogi.

   „Pij wodę z własnej cysterny i płynącą wodę ze swojej studni.”

   • przestroga przed nierządnicą
   • żona młodości
   • skutki głupoty

   Każe się strzedz nieuczciwéj niewiasty, ażeby kto pracy swéj i lat marnie nie utracił: własną żonę każe miłować, a cudzéj się strzedz.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

6. 6Rozdział 6Cztery przestrogi idą jedna po drugiej. Pierwsza dotyczy poręczenia: kto zawiązał rękę za obcego, usidlił się własnymi słowami i ma wyrwać się jak ptak z ręki ptasznika. Potem mrówka, która bez wodza i nauczyciela gromadzi latem żywność, staje za wzór leniwcowi, do którego ubóstwo przyjdzie jak zbrojny mężczyzna. Trzecia przestroga wylicza sześć rzeczy, których Pan nienawidzi, a siódmą się brzydzi, a ostatnia wraca do cudzołóstwa: nikt nie skryje ognia za pazuchą, żeby nie zajęły się jego szaty.4 min

   Cztery przestrogi idą jedna po drugiej. Pierwsza dotyczy poręczenia: kto zawiązał rękę za obcego, usidlił się własnymi słowami i ma wyrwać się jak ptak z ręki ptasznika. Potem mrówka, która bez wodza i nauczyciela gromadzi latem żywność, staje za wzór leniwcowi, do którego ubóstwo przyjdzie jak zbrojny mężczyzna. Trzecia przestroga wylicza sześć rzeczy, których Pan nienawidzi, a siódmą się brzydzi, a ostatnia wraca do cudzołóstwa: nikt nie skryje ognia za pazuchą, żeby nie zajęły się jego szaty.

   „Idź do mrówki, leniwcze, przypatrz się jej drogom i ucz się mądrości.”

   • poręczenie za obcego
   • mrówka i leniwiec
   • sześć rzeczy nienawistnych
   • cudzołóstwo jak ogień

   Rękojmi leniwcowi naukę dawa, opisuje apostatę, siedm rzeczy, które Pan nienawidzi: napomina ku zachowaniu zakonu, ażeby nie pożądał niewiasty, i owszem strzegł się towarzystwa z cudzołożnicą.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

7. 7Rozdział 7Ojciec każe synowi strzec jego przykazań jak źrenicy oka i nazywać mądrość siostrą, bo to ustrzeże go przed obcą kobietą. Dalej idzie scena widziana przez kratę w oknie: o zmierzchu głupi młodzieniec skręca w stronę jej domu, a ona wychodzi mu naprzeciw w stroju wszetecznicy, chwyta go, całuje i opowiada o łożu zasłanym kobiercami z Egiptu i o mężu, który wyruszył w daleką drogę. Młodzieniec idzie za nią jak wół prowadzony na rzeź, nie wiedząc, że wlecze go powróz głupca, aż strzała przebije mu wątrobę.3 min

   Ojciec każe synowi strzec jego przykazań jak źrenicy oka i nazywać mądrość siostrą, bo to ustrzeże go przed obcą kobietą. Dalej idzie scena widziana przez kratę w oknie: o zmierzchu głupi młodzieniec skręca w stronę jej domu, a ona wychodzi mu naprzeciw w stroju wszetecznicy, chwyta go, całuje i opowiada o łożu zasłanym kobiercami z Egiptu i o mężu, który wyruszył w daleką drogę. Młodzieniec idzie za nią jak wół prowadzony na rzeź, nie wiedząc, że wlecze go powróz głupca, aż strzała przebije mu wątrobę.

   „Jej dom jest drogą do piekła, prowadzącą aż do komnat śmierci.”

   • głupi młodzieniec
   • strój wszetecznicy
   • droga do piekła

   Upomina młodzieńczyka ku mądrości i chowaniu przykazania, ażeby się pilnie strzegł łagodności słów niewiast nieuczciwych, i mężatych, co szeroko opisuje.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

8. 8Rozdział 8Mądrość woła sama za siebie: staje na szczytach, przy drodze i u bram miejskich, i mówi do prostych i do głupców, że jest lepsza od złota i drogich kamieni. Zapewnia, że przez nią królowie królują, a prawodawcy stanowią sprawiedliwość, i że miłuje tych, którzy jej szukają wczesnym rankiem. Druga połowa opowiada, skąd się wzięła: była poczęta, gdy nie było jeszcze głębin ani źródeł, i stała przy Panu, gdy wyznaczał morzu granice i zawieszał fundamenty ziemi. Kończy obietnicą, że kto ją znajdzie, znajdzie życie.4 min

   Mądrość woła sama za siebie: staje na szczytach, przy drodze i u bram miejskich, i mówi do prostych i do głupców, że jest lepsza od złota i drogich kamieni. Zapewnia, że przez nią królowie królują, a prawodawcy stanowią sprawiedliwość, i że miłuje tych, którzy jej szukają wczesnym rankiem. Druga połowa opowiada, skąd się wzięła: była poczęta, gdy nie było jeszcze głębin ani źródeł, i stała przy Panu, gdy wyznaczał morzu granice i zawieszał fundamenty ziemi. Kończy obietnicą, że kto ją znajdzie, znajdzie życie.

   „Pan pozyskał mnie na początku swych dróg, przed wszystkim, co uczynił od początku.”

   • głos mądrości
   • mądrość przy stworzeniu
   • wołanie u bram

   Mądrość rozlicznym sposobem nam się zaleca: i użytki, które z niéj na nas, także nieużytki, które bez niéj na nas przypadają, przekłada.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

9. 9Rozdział 9Dwie uczty zapraszają tego samego przechodnia. Mądrość buduje dom, wyciosuje siedem filarów, składa ofiary, rozlewa wino i posyła służące, żeby wołały z murów miejskich do maluczkich i do głupich. Między obie sceny wplecione są zdania o tym, że karcenie szydercy przynosi nienawiść, a karcenie mądrego miłość, i że początkiem mądrości jest bojaźń Pańska. Druga kobieta, głupia i wrzaskliwa, siada we drzwiach swojego domu i tym samym wezwaniem zaprasza przechodniów na skradzione wody i ukryty chleb, a wchodzący nie wie, że jej goście są w głębokościach piekielnych.2 min

   Dwie uczty zapraszają tego samego przechodnia. Mądrość buduje dom, wyciosuje siedem filarów, składa ofiary, rozlewa wino i posyła służące, żeby wołały z murów miejskich do maluczkich i do głupich. Między obie sceny wplecione są zdania o tym, że karcenie szydercy przynosi nienawiść, a karcenie mądrego miłość, i że początkiem mądrości jest bojaźń Pańska. Druga kobieta, głupia i wrzaskliwa, siada we drzwiach swojego domu i tym samym wezwaniem zaprasza przechodniów na skradzione wody i ukryty chleb, a wchodzący nie wie, że jej goście są w głębokościach piekielnych.

   „Mądrość zbudowała sobie dom i wyciosała siedem filarów.”

   • dom mądrości
   • uczta głupoty
   • bojaźń Pańska

   Mądrość dom zbudowała, gości naprosiła, odwodzi od dzieciństwa, przedłużenie żywota obiecuje, cudzołożnicę opisuje.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

10. 10Rozdział 10Zbiór luźnych dwuwierszy, w których pierwsza połowa mówi o sprawiedliwym, a druga o bezbożnym, i tak przez cały rozdział. Przeciwstawione są mądry i głupi syn, leniwa ręka i ręka pilnych, ten, kto zbiera w czasie żniw, i ten, kto śpi latem, gadulstwo i powściągnięte wargi. Obrazy są codzienne: kij należny grzbietowi bezrozumnego, język jak wyborne srebro, leniwy, który swoim posyłającym jest jak ocet dla zębów i dym dla oczu. Kilka zdań zapowiada skutki wprost: bojaźń Pańska przedłuża dni, a pamięć o sprawiedliwym trwa w chwale.3 min

    Zbiór luźnych dwuwierszy, w których pierwsza połowa mówi o sprawiedliwym, a druga o bezbożnym, i tak przez cały rozdział. Przeciwstawione są mądry i głupi syn, leniwa ręka i ręka pilnych, ten, kto zbiera w czasie żniw, i ten, kto śpi latem, gadulstwo i powściągnięte wargi. Obrazy są codzienne: kij należny grzbietowi bezrozumnego, język jak wyborne srebro, leniwy, który swoim posyłającym jest jak ocet dla zębów i dym dla oczu. Kilka zdań zapowiada skutki wprost: bojaźń Pańska przedłuża dni, a pamięć o sprawiedliwym trwa w chwale.

    „Mądry syn raduje ojca, a syn głupi jest smutkiem swojej matki.”

    • sprawiedliwy i bezbożny
    • pracowitość i lenistwo
    • moc języka

    Paraboły, albo Przypowieści Salomonowe. Mówi w tym rozdziale o synie mądrym i głupim, sprawiedliwym i złym, robotnym i legawym, uprzejmym i przewrótnym, o miłości i nienawiści, o dobroci i złości języka.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

11. 11Rozdział 11Zbiór dwuwierszy zbudowany na parach przeciwieństw: fałszywa waga i sprawiedliwa miara, pycha i pokora, hojność i zatrzymywanie wszystkiego dla siebie. Wartości mierzone są skutkiem — bogactwa nie pomogą w dniu zagłady, kto poręcza za obcego, doświadczy nieszczęścia, a kto ufa swoim bogactwom, upadnie. Kilka zdań wychodzi od jednego obrazu: złoty kolczyk w ryju świni przy pięknej, lecz głupiej kobiecie, zboże ukrywane przez tego, kogo lud przeklina. Powtarza się też miasto: wznosi się błogosławieństwem sprawiedliwych i zostaje obalone ustami bezbożnych.4 min

    Zbiór dwuwierszy zbudowany na parach przeciwieństw: fałszywa waga i sprawiedliwa miara, pycha i pokora, hojność i zatrzymywanie wszystkiego dla siebie. Wartości mierzone są skutkiem — bogactwa nie pomogą w dniu zagłady, kto poręcza za obcego, doświadczy nieszczęścia, a kto ufa swoim bogactwom, upadnie. Kilka zdań wychodzi od jednego obrazu: złoty kolczyk w ryju świni przy pięknej, lecz głupiej kobiecie, zboże ukrywane przez tego, kogo lud przeklina. Powtarza się też miasto: wznosi się błogosławieństwem sprawiedliwych i zostaje obalone ustami bezbożnych.

    „Fałszywa waga jest ohydą dla Pana, a sprawiedliwa miara jest Jego wolą.”

    • fałszywa waga
    • pycha i pokora
    • poręczenie za obcego
    • miasto sprawiedliwych

    Opisuje użytki sprawiedliwości i prawości, tudzież i inszych cnót, a zaś szkody, które przynoszą złości i marne bogactwa.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

12. 12Rozdział 12Dwuwiersze stawiają tu obok siebie korzeń sprawiedliwych, którego nic nie poruszy, i bezbożnego, który przez bezbożność się nie umocni. Powtarza się w nich temat mowy: wargi kłamliwe są obrzydliwością dla Pana, świadek sprawiedliwy mówi to, co wie, a język mądrych bywa uzdrowieniem. Osobne zdania chwalą pracę na roli, która daje chleba do syta, i gospodarza znającego potrzeby swojego bydła, a leniwą rękę skazują na jarzmo.3 min

    Dwuwiersze stawiają tu obok siebie korzeń sprawiedliwych, którego nic nie poruszy, i bezbożnego, który przez bezbożność się nie umocni. Powtarza się w nich temat mowy: wargi kłamliwe są obrzydliwością dla Pana, świadek sprawiedliwy mówi to, co wie, a język mądrych bywa uzdrowieniem. Osobne zdania chwalą pracę na roli, która daje chleba do syta, i gospodarza znającego potrzeby swojego bydła, a leniwą rękę skazują na jarzmo.

    „Kobieta pilna jest koroną swojego męża: a ta, która czyni rzeczy haniebne, jest jak próchno w jego kościach.”

    • korzeń sprawiedliwych
    • pilna kobieta
    • język mądrych
    • karność

    Zaś tu mówi o tym, który wdzięczen albo nie: karania o bezbożnym i sprawiedliwym, o pracowitym i legawym, głupim i mądrym, o pożytku i zaszkodzie języka.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

13. 13Rozdział 13Przyjęta nauka ojcowska i odrzucona karność wyznaczają dwa losy: ubóstwo i wstyd spotykają tego, kto gardzi strofowaniem, a chwały dostąpi ten, kto słucha karcącego. Drugi ciąg dwuwierszy dotyczy majątku: jeden udaje bogatego, choć nic nie ma, drugi ubogiego przy wielkich dobrach, a dorobek zebrany w pośpiechu maleje, gromadzony powoli rośnie. Zbiór zamykają zdania o towarzystwie i o rózdze, bo kto przestaje z mądrymi, mądrzeje, a kto oszczędza rózgi, nienawidzi własnego syna.3 min

    Przyjęta nauka ojcowska i odrzucona karność wyznaczają dwa losy: ubóstwo i wstyd spotykają tego, kto gardzi strofowaniem, a chwały dostąpi ten, kto słucha karcącego. Drugi ciąg dwuwierszy dotyczy majątku: jeden udaje bogatego, choć nic nie ma, drugi ubogiego przy wielkich dobrach, a dorobek zebrany w pośpiechu maleje, gromadzony powoli rośnie. Zbiór zamykają zdania o towarzystwie i o rózdze, bo kto przestaje z mądrymi, mądrzeje, a kto oszczędza rózgi, nienawidzi własnego syna.

    „Nadzieja, która się odwleka, trapi duszę, a spełnione pragnienie jest drzewem życia.”

    • nauka ojcowska
    • majątek i ubóstwo
    • rózga
    • towarzystwo mądrych

    Każe za słuszną przyczyną ust swych każdemu człowiekowi strzedz pilnie: o bogactwie pisze, o nadziei rozprawia i o inszych potrzebnych rzeczach.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

14. 14Rozdział 14Pierwsze zdania przeciwstawiają mądrą kobietę, która buduje swój dom, głupiej, burzącej go własnymi rękami, a potem prostaczka wierzącego każdemu słowu człowiekowi przebiegłemu, który rozważa swoje kroki. Wracają obrazy gospodarstwa i ciała: pusty żłób tam, gdzie nie ma wołów, spokój serca jako zdrowie, zazdrość jako próchnica kości. Bojaźń Pańska nazwana jest źródłem życia, a końcowe dwuwiersze przechodzą na losy ludów i dworu, bo sprawiedliwość wywyższa naród, a sługa rozumny jest miły królowi.4 min

    Pierwsze zdania przeciwstawiają mądrą kobietę, która buduje swój dom, głupiej, burzącej go własnymi rękami, a potem prostaczka wierzącego każdemu słowu człowiekowi przebiegłemu, który rozważa swoje kroki. Wracają obrazy gospodarstwa i ciała: pusty żłób tam, gdzie nie ma wołów, spokój serca jako zdrowie, zazdrość jako próchnica kości. Bojaźń Pańska nazwana jest źródłem życia, a końcowe dwuwiersze przechodzą na losy ludów i dworu, bo sprawiedliwość wywyższa naród, a sługa rozumny jest miły królowi.

    „Jest droga, która wydaje się człowiekowi słuszna, lecz jej kres prowadzi do śmierci.”

    • mądra kobieta
    • bojaźń Pańska
    • droga ku śmierci
    • sprawiedliwość narodu

    Mądrość, albo głupość białéj głowy po czem poznać: o chytrym synie zdradliwym, o miłosierdziu i bojaźni Bożéj.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

15. 15Rozdział 15Zbiór zaczyna się od mowy: łagodne słowo gasi gniew, szorstkie podburza, język mądrych rozsiewa wiedzę, a usta głupich wylewają głupstwo. Drugi nurt dwuwierszy waży losy przed Panem — ofiary bezbożnych są wstrętne, modlitwy sprawiedliwych miłe, dom pysznych zostanie wywrócony, a granice wdów umocnione. Kilka zdań mierzy dostatek miarą serca: lepiej zasiąść do jarzyn z miłością niż do tłustego cielęcia z nienawiścią, droga leniwych jest jak płot z cierni, a myśl spokojna bywa jak nieustanna uczta.3 min

    Zbiór zaczyna się od mowy: łagodne słowo gasi gniew, szorstkie podburza, język mądrych rozsiewa wiedzę, a usta głupich wylewają głupstwo. Drugi nurt dwuwierszy waży losy przed Panem — ofiary bezbożnych są wstrętne, modlitwy sprawiedliwych miłe, dom pysznych zostanie wywrócony, a granice wdów umocnione. Kilka zdań mierzy dostatek miarą serca: lepiej zasiąść do jarzyn z miłością niż do tłustego cielęcia z nienawiścią, droga leniwych jest jak płot z cierni, a myśl spokojna bywa jak nieustanna uczta.

    „Łagodna odpowiedź uśmierza gniew, lecz szorstkie słowo podburza.”

    • łagodna odpowiedź
    • oczy Pańskie
    • jarzyny z miłością
    • droga leniwych

    Odpowiedź mięka język mądry i niepomierny: ofiary i nauka bezbożnych co czynią: o posłuszeństwie, o mężu gniewliwym a leniwym, o łakomstwie, o bojaźni Bożéj tu uczy.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

16. 16Rozdział 16Dwuwiersze krążą wokół dwóch postaci: Pana, który rozważa duchy, kieruje językiem i rozporządza losami rzucanymi na łono, oraz króla, którego gniew bywa posłańcem śmierci, a pogodne oblicze jak późny deszcz. Waga, szala i odważniki w worku nazwane są sądem Pańskim, a czynienie sprawiedliwości postawione wyżej od ofiar. Dalsze zdania wywyższają pokorę nad pychę, która wyprzedza zagładę, siwiznę jako wieniec godności i cierpliwego nad tym, kto zdobywa miasta.3 min

    Dwuwiersze krążą wokół dwóch postaci: Pana, który rozważa duchy, kieruje językiem i rozporządza losami rzucanymi na łono, oraz króla, którego gniew bywa posłańcem śmierci, a pogodne oblicze jak późny deszcz. Waga, szala i odważniki w worku nazwane są sądem Pańskim, a czynienie sprawiedliwości postawione wyżej od ofiar. Dalsze zdania wywyższają pokorę nad pychę, która wyprzedza zagładę, siwiznę jako wieniec godności i cierpliwego nad tym, kto zdobywa miasta.

    „Serce człowieka planuje swoje drogi, lecz prostowanie jego kroków należy do Pana.”

    • waga i szala
    • gniew króla
    • pycha i pokora
    • rzucanie losów

    Że Pan Bóg sprawuje serce ludzkie, widzi i waży, chwali ubóstwo, mądrość, pokorę, starość i cierpliwość.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

17. 17Rozdział 17Zderzone są tu domy i stoły: kęs suchego chleba z radością przeważa nad domem pełnym ofiar i kłótni, a srebro i złoto próbowane w ogniu służą za obraz serc, które próbuje Pan. Kilka dwuwierszy mówi o rodzinie i przyjaźni: wnuki są wieńcem starców, przyjaciel kocha zawsze, brat okazuje się w utrapieniu, a głupi syn bywa gniewem ojca i żałością matki. Reszta wyśmiewa głupotę, bo upomnienie więcej znaczy dla roztropnego niż sto razów dla głupiego, bezpieczniej spotkać niedźwiedzicę, której zabrano młode, a milczący głupiec wydaje się mądry.3 min

    Zderzone są tu domy i stoły: kęs suchego chleba z radością przeważa nad domem pełnym ofiar i kłótni, a srebro i złoto próbowane w ogniu służą za obraz serc, które próbuje Pan. Kilka dwuwierszy mówi o rodzinie i przyjaźni: wnuki są wieńcem starców, przyjaciel kocha zawsze, brat okazuje się w utrapieniu, a głupi syn bywa gniewem ojca i żałością matki. Reszta wyśmiewa głupotę, bo upomnienie więcej znaczy dla roztropnego niż sto razów dla głupiego, bezpieczniej spotkać niedźwiedzicę, której zabrano młode, a milczący głupiec wydaje się mądry.

    „Lepszy jest kęs suchego chleba z radością niż dom pełen ofiar i kłótni.”

    • suchy chleb
    • próba serc
    • wieniec starców
    • milczenie głupiego

    Jako Pan próbuje serc ludzkich, że nieprzystojna rzecz gardzić ubogim: co przystoi głupiemu: przyjaciel wierny, myśl dobra, duch smutny, głupi milczący.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

18. 18Rozdział 18Najwięcej miejsca zajmuje tu mowa: słowa z ust człowieka są jak głęboka woda i potok ze źródła mądrości, usta głupiego stają się jego zgubą, a kto odpowiada, zanim wysłucha, okazuje się głupcem. Ciąg obrazów warownych przeciwstawia imię Pańskie jako najmocniejszą wieżę majątkowi bogacza, który bywa dla niego twierdzą i murem, oraz bratu wspomaganemu przez brata, podobnemu do mocnego miasta. Ostatnie zdania mówią o losie kończącym spory, o dobrej żonie jako znalezionym dobru i o przyjacielu bliższym niż brat.3 min

    Najwięcej miejsca zajmuje tu mowa: słowa z ust człowieka są jak głęboka woda i potok ze źródła mądrości, usta głupiego stają się jego zgubą, a kto odpowiada, zanim wysłucha, okazuje się głupcem. Ciąg obrazów warownych przeciwstawia imię Pańskie jako najmocniejszą wieżę majątkowi bogacza, który bywa dla niego twierdzą i murem, oraz bratu wspomaganemu przez brata, podobnemu do mocnego miasta. Ostatnie zdania mówią o losie kończącym spory, o dobrej żonie jako znalezionym dobru i o przyjacielu bliższym niż brat.

    „Imię Pańskie to najmocniejsza wieża: sprawiedliwy biegnie do Niego i zostaje wywyższony.”

    • moc języka
    • imię Pańskie
    • dobra żona
    • braterska pomoc

    O rozstaniu się z przyjacielem, o nieukarnem, nie ustępować z prawdy: usta głupiego, sprawiedliwy się obwinia, brat pomagający bratu, pożytek ust, niewiasta zła i dobra, mowa bogatego i ubogiego.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

19. 19Rozdział 19Ubóstwo i bogactwo ważone są tu miarą uczciwości: lepszy ubogi o prostej drodze niż bogaty z przewrotnymi wargami, choć bogactwo przyciąga przyjaciół, a od ubogiego odsuwają się nawet bracia. Dom pojawia się dwukrotnie, bo kłótliwa kobieta przypomina dach, z którego bez przerwy kapie, a roztropna żona przychodzi wprost od Pana. Dalej idą zdania o gniewie królewskim jak ryk lwa i o łasce jak rosa na trawie, o litości nad ubogim, która jest pożyczką daną Panu, i o karceniu syna bez utraty nadziei.3 min

    Ubóstwo i bogactwo ważone są tu miarą uczciwości: lepszy ubogi o prostej drodze niż bogaty z przewrotnymi wargami, choć bogactwo przyciąga przyjaciół, a od ubogiego odsuwają się nawet bracia. Dom pojawia się dwukrotnie, bo kłótliwa kobieta przypomina dach, z którego bez przerwy kapie, a roztropna żona przychodzi wprost od Pana. Dalej idą zdania o gniewie królewskim jak ryk lwa i o łasce jak rosa na trawie, o litości nad ubogim, która jest pożyczką daną Panu, i o karceniu syna bez utraty nadziei.

    „Dom i majątek przekazują rodzice w dziedzictwie, lecz roztropna żona pochodzi wprost od Pana.”

    • ubogi i bogaty
    • kłótliwa kobieta
    • gniew królewski
    • karcenie syna

    O prostocie ubogiego człowieka: bogactwa przymnożą przyjaciół; o świadku fałesznym, o chwale cierpliwego, o gniewie królewskim, o żonie swarliwéj, o dobréj żony dawaczu, o wyćwiczeniu syna.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

20. 20Rozdział 20Zbiór otwiera wino, które wiedzie do rozpusty, i pijaństwo kłótliwe, a zaraz potem leniwiec, który nie chciał orać z powodu zimna i latem będzie żebrał na darmo. Handel i sąd mierzone są jedną miarą uczciwości: dwie różne wagi i dwie różne miary są obrzydliwe, fałszywa waga nie jest dobra, kupujący gani towar, a po odejściu chwali się nabytkiem, zaś chleb zdobyty kłamstwem napełnia usta piaskiem. Pośrodku stoi pytanie, kto może nazwać swoje serce czystym, a na końcu siła młodych i siwe włosy starców jako dwie różne ozdoby.3 min

    Zbiór otwiera wino, które wiedzie do rozpusty, i pijaństwo kłótliwe, a zaraz potem leniwiec, który nie chciał orać z powodu zimna i latem będzie żebrał na darmo. Handel i sąd mierzone są jedną miarą uczciwości: dwie różne wagi i dwie różne miary są obrzydliwe, fałszywa waga nie jest dobra, kupujący gani towar, a po odejściu chwali się nabytkiem, zaś chleb zdobyty kłamstwem napełnia usta piaskiem. Pośrodku stoi pytanie, kto może nazwać swoje serce czystym, a na końcu siła młodych i siwe włosy starców jako dwie różne ozdoby.

    „Król zasiadający na tronie sądowym rozprasza wszelkie zło samym swoim spojrzeniem.”

    • wino i pijaństwo
    • fałszywa waga
    • król na tronie
    • czyste serce

    Wino, gniew królewski, waga i miara nieprawa, jakie to są rzeczy; snu się warować, i chleba zdradliwego, złego za złe nie oddawać, ojcu nie złorzeczyć, co twierdzi stolicę królewską.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

21. 21Rozdział 21Zdania tego zbioru podporządkowują wszystko woli Pana, który bada serca, ceni miłosierdzie i sprawiedliwość wyżej od ofiar i przeciw któremu nie ostoi się żadna rada. Dwa razy wraca ten sam obraz domu: lepiej siedzieć w kącie albo mieszkać na pustkowiu niż z kobietą kłótliwą i gniewliwą. Pozostałe dwuwiersze przeciwstawiają zamysły pilnego niedostatkowi leniwego, którego gubią własne pożądliwości, a skarb i wonny olejek w domu sprawiedliwego dobrom roztrwonionym przez głupca; zbiór zamyka koń gotowany na dzień bitwy i wybawienie dane przez Pana.3 min

    Zdania tego zbioru podporządkowują wszystko woli Pana, który bada serca, ceni miłosierdzie i sprawiedliwość wyżej od ofiar i przeciw któremu nie ostoi się żadna rada. Dwa razy wraca ten sam obraz domu: lepiej siedzieć w kącie albo mieszkać na pustkowiu niż z kobietą kłótliwą i gniewliwą. Pozostałe dwuwiersze przeciwstawiają zamysły pilnego niedostatkowi leniwego, którego gubią własne pożądliwości, a skarb i wonny olejek w domu sprawiedliwego dobrom roztrwonionym przez głupca; zbiór zamyka koń gotowany na dzień bitwy i wybawienie dane przez Pana.

    „Serce królewskie jest w ręku Pana jak strumienie wód: dokądkolwiek zechce, skieruje je.”

    • serce królewskie
    • kobieta kłótliwa
    • pilny i leniwy
    • koń na bitwę

    Że serce królewskie jest w ręce Bożéj: miłosiernego chwali, gani drapieżnika, o żonie swarliwéj, o pysznym mężu.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

22. 22Rozdział 22Pierwsza połowa zbiera luźne dwuwiersze: dobre imię przewyższa bogactwo, bogaty i ubogi mają jednego Stwórcę, pożyczający staje się sługą tego, od kogo pożyczył, a leniwiec tłumaczy się lwem na dworze. Od nakłonienia ucha do słów mądrych zaczyna się odrębny ciąg nauk podanych w pierwszej osobie. Zakazują one krzywdzenia ubogiego w bramie, przyjaźni z człowiekiem porywczym, ręczenia za cudze długi i przekraczania dawnych granic, a kończą się człowiekiem biegłym, który stanie przed królami.3 min

    Pierwsza połowa zbiera luźne dwuwiersze: dobre imię przewyższa bogactwo, bogaty i ubogi mają jednego Stwórcę, pożyczający staje się sługą tego, od kogo pożyczył, a leniwiec tłumaczy się lwem na dworze. Od nakłonienia ucha do słów mądrych zaczyna się odrębny ciąg nauk podanych w pierwszej osobie. Zakazują one krzywdzenia ubogiego w bramie, przyjaźni z człowiekiem porywczym, ręczenia za cudze długi i przekraczania dawnych granic, a kończą się człowiekiem biegłym, który stanie przed królami.

    „Dobre imię jest więcej warte niż wielkie bogactwa, a łaska lepsza niż srebro i złoto.”

    • dobre imię
    • rózga karania
    • słowa mądrych
    • dawne granice

    O dobréj powieści, o ubogim i bogatym, o miłosierdziu i czystocie, o strzeżeniu się gniewliwego, a że nie przystoi, starych granic przestępować.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

23. 23Rozdział 23Nauka ojcowska zaczyna się od ostrożności przy stole możnego i zazdrosnego gospodarza, których pokarm nazwany jest chlebem kłamstwa. Dalej idzie przestroga przed pogonią za bogactwem, które odlatuje jak orzeł, przed naruszaniem granicy sierot i przed odmawianiem dziecku karności rózgą. Ojciec prosi syna o serce i o mądrość, która ucieszy matkę, a na koniec maluje biadę pijaków: wino kąsa jak wąż i jak żmija rozlewa jad.4 min

    Nauka ojcowska zaczyna się od ostrożności przy stole możnego i zazdrosnego gospodarza, których pokarm nazwany jest chlebem kłamstwa. Dalej idzie przestroga przed pogonią za bogactwem, które odlatuje jak orzeł, przed naruszaniem granicy sierot i przed odmawianiem dziecku karności rózgą. Ojciec prosi syna o serce i o mądrość, która ucieszy matkę, a na koniec maluje biadę pijaków: wino kąsa jak wąż i jak żmija rozlewa jad.

    „Nie patrz na wino, gdy się rumieni, gdy barwa jego rozjaśnia się w kielichu.”

    • uczta u możnego
    • karcenie syna
    • przestroga przed winem

    Jako się kto ma mieć na godziech u książęcia, a człowieka zawistnego stołu się chronić; gód takież, i opilstwa, i białogłów.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

24. 24Rozdział 24Zaczyna się od zakazu naśladowania złych ludzi, a potem mądrość pokazana jest jako budowanie domu: nią stawia się mury, roztropnością je umacnia, a wiedzą napełnia spichlerze. Dalej idzie nakaz wyrywania skazanych na śmierć, obraz miodu słodszego niż plaster i przypomnienie, że sprawiedliwy siedem razy upadnie i powstanie; nie ma się też cieszyć z upadku nieprzyjaciela ani oddawać złem za złe. Zbiór zamyka scena przejścia obok pola leniwego, zarosłego pokrzywami i cierniem, z rozwalonym kamiennym płotem.4 min

    Zaczyna się od zakazu naśladowania złych ludzi, a potem mądrość pokazana jest jako budowanie domu: nią stawia się mury, roztropnością je umacnia, a wiedzą napełnia spichlerze. Dalej idzie nakaz wyrywania skazanych na śmierć, obraz miodu słodszego niż plaster i przypomnienie, że sprawiedliwy siedem razy upadnie i powstanie; nie ma się też cieszyć z upadku nieprzyjaciela ani oddawać złem za złe. Zbiór zamyka scena przejścia obok pola leniwego, zarosłego pokrzywami i cierniem, z rozwalonym kamiennym płotem.

    „Mądrością buduje się dom, a roztropnością umacnia się go.”

    • mądrość
    • lenistwo
    • pole leniwego
    • upadek wroga

    Złych nie naśladować, mądrość, myśl głupiego, tych, co wiodą na śmierć, wyprawiać, nie podchadzać sprawiedliwego, obmówcy, sądy sprawiedliwe, złe za złe nie oddawać, o polu człowieka leniwego.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

25. 25Rozdział 25Nagłówek przypisuje te przypowieści Salomonowi i mężom Ezechiasza, króla Judzkiego, którzy je zebrali. Pierwsze zdania krążą wokół dworu: serce królewskie jest nieprzeniknione, żużel należy oddzielić od srebra, a swoją godnością nie chwalić się przed królem. Dalej idą porównania: wierny posłaniec jak śnieżny chłód w żniwa, chwalipięta jak chmura i wiatr bez deszczu, niepowściągliwy w mowie jak miasto otwarte i bez murów. Kto nakarmi głodnego nieprzyjaciela, kładzie mu na głowę żarzące się węgle.3 min

    Nagłówek przypisuje te przypowieści Salomonowi i mężom Ezechiasza, króla Judzkiego, którzy je zebrali. Pierwsze zdania krążą wokół dworu: serce królewskie jest nieprzeniknione, żużel należy oddzielić od srebra, a swoją godnością nie chwalić się przed królem. Dalej idą porównania: wierny posłaniec jak śnieżny chłód w żniwa, chwalipięta jak chmura i wiatr bez deszczu, niepowściągliwy w mowie jak miasto otwarte i bez murów. Kto nakarmi głodnego nieprzyjaciela, kładzie mu na głowę żarzące się węgle.

    „Jak złote jabłka w srebrnych koszyczkach – tak słowo wypowiedziane w swoim czasie.”

    • mądrość dworska
    • zbiór Ezechiasza
    • dobro za zło

    Chwalebna pokora, posłuszeństwo dobre, cierpliwość użyteczna: miód jako mamy jadać, ku nieprzyjacielowi jako się mieć, o sprawiedliwéj żonie.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

26. 26Rozdział 26Dwie postacie wypełniają ten zbiór: głupi i leniwy. Głupiemu chwała nie przystoi jak śnieg latem, kij należy mu się jak bicz koniowi, a przypowieść w jego ustach jest jak ciernie w dłoni pijanego. Leniwiec widzi lwa na drodze, obraca się na łóżku jak drzwi na zawiasach i z trudem podnosi rękę do ust. Na końcu idą podżegacz i człowiek gniewliwy, którzy rozniecają waśnie, oraz zasada, że kto kopie dół, sam w niego wpadnie.3 min

    Dwie postacie wypełniają ten zbiór: głupi i leniwy. Głupiemu chwała nie przystoi jak śnieg latem, kij należy mu się jak bicz koniowi, a przypowieść w jego ustach jest jak ciernie w dłoni pijanego. Leniwiec widzi lwa na drodze, obraca się na łóżku jak drzwi na zawiasach i z trudem podnosi rękę do ust. Na końcu idą podżegacz i człowiek gniewliwy, którzy rozniecają waśnie, oraz zasada, że kto kopie dół, sam w niego wpadnie.

    „Jak pies, który wraca do swoich wymiocin, tak głupi, który powraca do swojego głupstwa.”

    • głupota
    • lenistwo
    • podżeganie
    • kij na głupiego

    Co głupiemu nie służy, a jako mu mamy odpowiadać: poseł głupi, przysłowie głupiego, podszczuwacz, gniewliwy, pyszny, język zdradliwy.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

27. 27Rozdział 27Zbiór otwiera przestroga przed chwaleniem się dniem jutrzejszym i przed chwaleniem samego siebie, bo pochwała ma wyjść z obcych ust. Dalej idą obrazy gniewu głupiego, cięższego od kamienia i piasku, ran od kochającego lepszych niż zdradliwe pocałunki i bliskiego sąsiada, wartego więcej niż brat daleki. Kobieta kłótliwa porównana jest do kapiącego dachu, a twarze odbite w wodzie pokazują, że serca ludzkie są jawne dla mądrych. Zamyka to gospodarska rada: poznawać bydło i trzody, bo łąki dają siano, owce odzienie, a kozy mleko dla domu.3 min

    Zbiór otwiera przestroga przed chwaleniem się dniem jutrzejszym i przed chwaleniem samego siebie, bo pochwała ma wyjść z obcych ust. Dalej idą obrazy gniewu głupiego, cięższego od kamienia i piasku, ran od kochającego lepszych niż zdradliwe pocałunki i bliskiego sąsiada, wartego więcej niż brat daleki. Kobieta kłótliwa porównana jest do kapiącego dachu, a twarze odbite w wodzie pokazują, że serca ludzkie są jawne dla mądrych. Zamyka to gospodarska rada: poznawać bydło i trzody, bo łąki dają siano, owce odzienie, a kozy mleko dla domu.

    „Żelazo ostrzy się żelazem, a człowiek wyostrza oblicze swego przyjaciela.”

    • chwalenie się
    • przyjaźń
    • kłótliwa żona
    • gospodarstwo

    Abyśmy się nie chlubili, ani chwalili, gniew zły, ale karanie chwalebne: dusza łaczna i syta co działa: o złéj niewieście i o głupiéj.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

28. 28Rozdział 28Niegodziwiec i sprawiedliwy stawiani są obok siebie w kolejnych parach: jeden ucieka, choć nikt go nie goni, drugi jest odważny jak lew. Dalsze zdania oceniają władzę i pieniądz: ubogi uczciwy stoi wyżej niż bogaty idący drogami przewrotnymi, lichwiarz gromadzi majątek dla hojnego, a niegodziwy władca nad biednym ludem jest jak ryczący lew i wygłodniały niedźwiedź. Osobne miejsce ma wyznanie win: kto ukrywa swoje grzechy, szczęścia nie zazna, a kto je wyznaje i porzuca, dostąpi miłosierdzia.4 min

    Niegodziwiec i sprawiedliwy stawiani są obok siebie w kolejnych parach: jeden ucieka, choć nikt go nie goni, drugi jest odważny jak lew. Dalsze zdania oceniają władzę i pieniądz: ubogi uczciwy stoi wyżej niż bogaty idący drogami przewrotnymi, lichwiarz gromadzi majątek dla hojnego, a niegodziwy władca nad biednym ludem jest jak ryczący lew i wygłodniały niedźwiedź. Osobne miejsce ma wyznanie win: kto ukrywa swoje grzechy, szczęścia nie zazna, a kto je wyznaje i porzuca, dostąpi miłosierdzia.

    „Niegodziwiec ucieka, choć nikt go nie goni, lecz sprawiedliwy jest odważny jak lew i niczego się nie lęka.”

    • niegodziwiec i sprawiedliwy
    • wyznanie grzechów
    • władza
    • ubóstwo i bogactwo

    Sprawiedliwość we wszystkiem ma być chowana.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

29. 29Rozdział 29Kolejne pary zdań wiążą rządy z prawem: gdy sprawiedliwi się mnożą, lud się raduje, gdy rządzą bezbożni, lud wzdycha, a tron sprawiedliwego sędziego ubogich ma trwać na wieki. Drugi wątek to wychowanie: rózga i karanie dają mądrość, dziecko zostawione samemu sobie przynosi wstyd matce, a wychowany syn daje ojcu wytchnienie. Trzeci zbiera ludzkie wady: głupiec ujawnia cały swój zamysł, pochlebca zastawia sieć na nogi przyjaciela, człowiek porywczy wznieca kłótnie, a za pysznym kroczy poniżenie.3 min

    Kolejne pary zdań wiążą rządy z prawem: gdy sprawiedliwi się mnożą, lud się raduje, gdy rządzą bezbożni, lud wzdycha, a tron sprawiedliwego sędziego ubogich ma trwać na wieki. Drugi wątek to wychowanie: rózga i karanie dają mądrość, dziecko zostawione samemu sobie przynosi wstyd matce, a wychowany syn daje ojcu wytchnienie. Trzeci zbiera ludzkie wady: głupiec ujawnia cały swój zamysł, pochlebca zastawia sieć na nogi przyjaciela, człowiek porywczy wznieca kłótnie, a za pysznym kroczy poniżenie.

    „Człowiek, który twardym karkiem wzgardza karcącym, nagle zginie i nie zazna uzdrowienia.”

    • sprawiedliwy król
    • karcenie dziecka
    • gniew i pycha
    • rządy

    Co na tego przychodzi, co się karać nie da: co działa król sprawiedliwy, co łakomcy, co czyni mądrość, a jaki ma być służebnik, co przyjdzie na człowieka gniewliwego i pysznego.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

30. 30Rozdział 30Nagłówek oddaje głos nowemu mówiącemu: zgromadzającemu, synowi zwracającego, który wyznaje, że jest najgłupszy spośród ludzi i nie poznał wiedzy świętych. Prosi o dwie rzeczy — o oddalenie kłamstwa i o dostatek bez żebractwa i bez bogactwa. Dalszą część porządkują liczby: pijawka z dwiema córkami prowadzi do czterech rzeczy nienasyconych, potem idą cztery drogi niepojęte, trzy rzeczy, pod którymi ziemia drży, cztery najmniejsze i najmądrzejsze — mrówki, zajączek, szarańcza i pająk — oraz cztery kroczące dostojnie: lew, kur, baran i król.4 min

    Nagłówek oddaje głos nowemu mówiącemu: zgromadzającemu, synowi zwracającego, który wyznaje, że jest najgłupszy spośród ludzi i nie poznał wiedzy świętych. Prosi o dwie rzeczy — o oddalenie kłamstwa i o dostatek bez żebractwa i bez bogactwa. Dalszą część porządkują liczby: pijawka z dwiema córkami prowadzi do czterech rzeczy nienasyconych, potem idą cztery drogi niepojęte, trzy rzeczy, pod którymi ziemia drży, cztery najmniejsze i najmądrzejsze — mrówki, zajączek, szarańcza i pająk — oraz cztery kroczące dostojnie: lew, kur, baran i król.

    „Cztery rzeczy są małe na ziemi, a jednak są mądrzejsze od mędrców.”

    • słowa zgromadzającego
    • cztery rzeczy
    • nienasycenie
    • mądrość zwierząt

    Pokora i prośba tego Proroka, czworaki stan ludzi, trzy nienasycone rzeczy, trzy trudne, czwarta nieznajoma: pod trzemi się ziemia rusza, czwartego znieść nie może, o czterech najmniejszych rzeczach, o trzech, które dobrze chodzą.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

31. 31Rozdział 31Napomnienie matki przekazane królowi Lamuelowi ostrzega przed oddawaniem majątku kobietom i przed winem dla królów, bo pijaństwo wypacza wyroki; mocny napój należy się smutnym, a usta trzeba otwierać za niemym i za sprawą ubogiego. Druga, dłuższa część to pochwała dzielnej kobiety: szuka wełny i lnu, wstaje w nocy, by wydzielić porcje domownikom, kupuje rolę i sadzi winnicę, a jej kaganek nie gaśnie. Otwiera dłoń dla ubogiego, tka bisior i szkarłat, a na koniec chwalą ją w bramach jej własne czyny.3 min

    Napomnienie matki przekazane królowi Lamuelowi ostrzega przed oddawaniem majątku kobietom i przed winem dla królów, bo pijaństwo wypacza wyroki; mocny napój należy się smutnym, a usta trzeba otwierać za niemym i za sprawą ubogiego. Druga, dłuższa część to pochwała dzielnej kobiety: szuka wełny i lnu, wstaje w nocy, by wydzielić porcje domownikom, kupuje rolę i sadzi winnicę, a jej kaganek nie gaśnie. Otwiera dłoń dla ubogiego, tka bisior i szkarłat, a na koniec chwalą ją w bramach jej własne czyny.

    „Dzielną kobietę któż znajdzie? Jej cena pochodzi z dalekich, najodleglejszych krain.”

    • słowa Lamuela
    • dzielna kobieta
    • wino dla królów
    • matka króla

    Upomina, aby nie rozdawał niewiastom majętności swéj, ani królom wina, jedno żałośnym: aby królowie sprawiedliwie sądzili, chwała mocnéj niewiasty, piękność omylna łaska.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

Księgi mądrościowe

Pięć ksiąg poezji i mądrości: modlitwy na każdy stan duszy, sentencje o codziennych wyborach, spór o sens cierpienia, rachunek z marności i pieśń o miłości. Nie opowiadają historii — uczą, jak ją przeżyć.

• Księga Hioba
• Księga Psalmów
• Księga Koheleta
• Pieśń nad Pieśniami