Księga Powtórzonego Prawa

Rozdziały i ich streszczenia

Rozwiń rozdział, żeby przeczytać, o czym jest. Streszczenia pisane kursywą pochodzą z wydania z 1923 roku.

1. 1Rozdział 1Czterdziestego roku, na stepach za Jordanem w ziemi Moabu, Mojżesz zaczyna wykładać Prawo i przypomina drogę od Horebu: rozkaz wyruszenia ku górom Amorytów oraz wyznaczenie przełożonych, którzy mieli sądzić bez względu na osoby. Z Kadesz-Barnea wyruszyło dwunastu zwiadowców i przyniosło owoce dobrej ziemi, lecz lud przeraził się wieści o synach Anaka i odmówił wejścia. Pan przysiągł wtedy, że przewrotne pokolenie jej nie ujrzy, a samowolny atak na górę skończył się pogromem od Seir aż do Chormy.7 min

   Czterdziestego roku, na stepach za Jordanem w ziemi Moabu, Mojżesz zaczyna wykładać Prawo i przypomina drogę od Horebu: rozkaz wyruszenia ku górom Amorytów oraz wyznaczenie przełożonych, którzy mieli sądzić bez względu na osoby. Z Kadesz-Barnea wyruszyło dwunastu zwiadowców i przyniosło owoce dobrej ziemi, lecz lud przeraził się wieści o synach Anaka i odmówił wejścia. Pan przysiągł wtedy, że przewrotne pokolenie jej nie ujrzy, a samowolny atak na górę skończył się pogromem od Seir aż do Chormy.

   „Wy jednak nie chcieliście wchodzić i sprzeciwiliście się słowu Pana, naszego Boga.”

   • mowa Mojżesza
   • wyznaczenie przełożonych
   • bunt pod Kadesz-Barnea

   Krótkie rozpominanie i opisanie tych rzeczy, które potykały Izraelczyki na puszczy, i kaźń za niedowiarstwo.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

2. 2Rozdział 2Mojżesz wspomina, jak Izrael krążył wokół góry Seir, aż Pan nakazał ruszyć ku północy. Przez ziemie synów Ezawa, Moabitów i synów Ammona lud przeszedł bez walki, kupując żywność i wodę za pieniądze, bo te krainy Pan oddał im w posiadłość. Od Kadesz-Barnea do potoku Zared minęło trzydzieści osiem lat i wymarło całe pokolenie walecznych mężów. Sychon, król Cheszbonu, odrzucił poselstwo pokoju, poległ w bitwie pod Jahsa, a Izrael zajął jego ziemię od Aroer aż po Gilead.6 min

   Mojżesz wspomina, jak Izrael krążył wokół góry Seir, aż Pan nakazał ruszyć ku północy. Przez ziemie synów Ezawa, Moabitów i synów Ammona lud przeszedł bez walki, kupując żywność i wodę za pieniądze, bo te krainy Pan oddał im w posiadłość. Od Kadesz-Barnea do potoku Zared minęło trzydzieści osiem lat i wymarło całe pokolenie walecznych mężów. Sychon, król Cheszbonu, odrzucił poselstwo pokoju, poległ w bitwie pod Jahsa, a Izrael zajął jego ziemię od Aroer aż po Gilead.

   „Uważajcie jednak, żebyście nie ruszali przeciwko nim, bo nie dam wam z ich ziemi nawet tyle, ile może stopą pokryć jedna noga.”

   • droga przez Seir
   • zakaz walki
   • zwycięstwo nad Sychonem

   Powtarza dobrodziejstwa Pańskie, które uczynił ludu Izraelowemu: Walki przeciw Ammon i Moab zakazuje, i zwalczenie króla Sehona i ziemie jego.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

3. 3Rozdział 3Og, król Baszanu, wyszedł do bitwy pod Edraj i przegrał: Izrael zdobył sześćdziesiąt miast krainy Argob, a z narodu olbrzymów ostało się tylko żelazne łoże Oga. Zdobyta ziemia przeszła w ręce Rubena, Gada i połowy pokolenia Manassesa, choć zbrojni z tych pokoleń mieli iść przed braćmi, dopóki i oni nie otrzymają odpoczynku. Mojżesz prosił potem, by zobaczyć krainę za Jordanem, lecz usłyszał, że wejdzie tylko na szczyt Pisgi, a lud poprowadzi Jozue.5 min

   Og, król Baszanu, wyszedł do bitwy pod Edraj i przegrał: Izrael zdobył sześćdziesiąt miast krainy Argob, a z narodu olbrzymów ostało się tylko żelazne łoże Oga. Zdobyta ziemia przeszła w ręce Rubena, Gada i połowy pokolenia Manassesa, choć zbrojni z tych pokoleń mieli iść przed braćmi, dopóki i oni nie otrzymają odpoczynku. Mojżesz prosił potem, by zobaczyć krainę za Jordanem, lecz usłyszał, że wejdzie tylko na szczyt Pisgi, a lud poprowadzi Jozue.

   „Panie Boże, zacząłeś ukazywać słudze swemu swoją wielkość i swą bardzo potężną rękę.”

   • zwycięstwo nad Ogiem
   • podział ziemi
   • prośba Mojżesza

   Opisuje powtóre walkę przeciw Og, królowi Bazan, i łóżko jego, i dział dwu pokoleniu, Ruben i Gad, i połowice Manasaesowego: Prośba Mojżeszowa do Boga, aby mógł wniść do ziemie obiecanéj.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

4. 4Rozdział 4Mojżesz wzywa Izraela, aby strzegł przykazań bez dodawania i ujmowania czegokolwiek, bo zakon jest mądrością ludu w oczach narodów. Zakaz wizerunków opiera się na Horebie: lud słyszał głos spośród ognia, ale żadnej postaci nie widział, więc nie wolno czcić ani rzeźby, ani słońca, księżyca i gwiazd. Za bałwochwalstwo zapowiada rozproszenie wśród narodów, a zaraz potem obietnicę, że kto będzie szukał Pana całym sercem, znajdzie Go. Na koniec wyznacza za Jordanem trzy miasta schronienia dla tego, kto zabił nieumyślnie: Bosor, Ramot i Golan.8 min

   Mojżesz wzywa Izraela, aby strzegł przykazań bez dodawania i ujmowania czegokolwiek, bo zakon jest mądrością ludu w oczach narodów. Zakaz wizerunków opiera się na Horebie: lud słyszał głos spośród ognia, ale żadnej postaci nie widział, więc nie wolno czcić ani rzeźby, ani słońca, księżyca i gwiazd. Za bałwochwalstwo zapowiada rozproszenie wśród narodów, a zaraz potem obietnicę, że kto będzie szukał Pana całym sercem, znajdzie Go. Na koniec wyznacza za Jordanem trzy miasta schronienia dla tego, kto zabił nieumyślnie: Bosor, Ramot i Golan.

   „Poznaj więc dzisiaj i rozważaj w swoim sercu, że Pan sam jest Bogiem wysoko na niebie i nisko na ziemi, i nie ma innego.”

   • wierność przymierzu
   • zakaz wizerunków
   • głos z ognia
   • miasta schronienia

   Upomina Mojżesz lud Izraelski ku zachowaniu Przykazania Bożego, grożąc przestępcom: zakazuje obrazów mieć ku chwaleniu ich: śmierć swoję opowiada: trzy miasta ku ucieczce wywołanym odłączył.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

5. 5Rozdział 5Mojżesz zwołuje całego Izraela i przypomina, że przymierze na Horebie Pan zawarł nie z ojcami, lecz z tymi, którzy żyją dziś. Powtarza dziesięć słów wypowiedzianych spośród ognia: jeden Bóg bez obcych bogów i posągów, imię nieużywane na próżno, dzień Soboty, cześć dla rodziców, zakaz zabójstwa, cudzołóstwa, kradzieży, fałszywego świadectwa i pożądania. Lud, przerażony głosem z płonącej góry, prosi, żeby to Mojżesz słuchał za niego i przekazywał słowa, a Pan przyznaje, że dobrze powiedzieli.5 min

   Mojżesz zwołuje całego Izraela i przypomina, że przymierze na Horebie Pan zawarł nie z ojcami, lecz z tymi, którzy żyją dziś. Powtarza dziesięć słów wypowiedzianych spośród ognia: jeden Bóg bez obcych bogów i posągów, imię nieużywane na próżno, dzień Soboty, cześć dla rodziców, zakaz zabójstwa, cudzołóstwa, kradzieży, fałszywego świadectwa i pożądania. Lud, przerażony głosem z płonącej góry, prosi, żeby to Mojżesz słuchał za niego i przekazywał słowa, a Pan przyznaje, że dobrze powiedzieli.

   „Ja jestem Pan, twój Bóg, który wyprowadziłem cię z ziemi egipskiej, z domu niewoli.”

   • dziesięć przykazań
   • przymierze na Horebie
   • bojaźń ludu

   Powtarza i wykłada dziesięcioro Boże Przykazanie: Bojaźń synów Izraelskich, gdy usłyszeli głos Boży, i gdy ujrzeli górę gorającą.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

6. 6Rozdział 6Wezwanie «Słuchaj, Izraelu» wprowadza wyznanie, że Pan, Bóg nasz, jest jednym Panem, oraz przykazanie miłowania Go całym sercem i całą duszą. Słowa te mają być przekazywane synom, rozważane w domu i w drodze, przywiązane do ręki i wypisane na odrzwiach. Mojżesz ostrzega, że w ziemi pełnej gotowych miast, studni i winnic łatwo zapomnieć o Panu, który wyprowadził lud z domu niewoli. Gdy syn zapyta, co znaczą te prawa, ma usłyszeć opowiadanie o niewoli u faraona i o wyjściu z Egiptu mocną ręką.4 min

   Wezwanie «Słuchaj, Izraelu» wprowadza wyznanie, że Pan, Bóg nasz, jest jednym Panem, oraz przykazanie miłowania Go całym sercem i całą duszą. Słowa te mają być przekazywane synom, rozważane w domu i w drodze, przywiązane do ręki i wypisane na odrzwiach. Mojżesz ostrzega, że w ziemi pełnej gotowych miast, studni i winnic łatwo zapomnieć o Panu, który wyprowadził lud z domu niewoli. Gdy syn zapyta, co znaczą te prawa, ma usłyszeć opowiadanie o niewoli u faraona i o wyjściu z Egiptu mocną ręką.

   „Będziesz miłował Pana, Boga twego, z całego serca twego, z całej duszy twojej i z całej siły twojej.”

   • jeden Pan
   • miłość całym sercem
   • nauczanie synów

   Aby miłowali Pana Boga, a bali się go, upomina. Takież, aby go nie kusili, ale zakonu aby uczyli syny swoje.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

7. 7Rozdział 7Przed wejściem do ziemi siedmiu narodów pada zakaz przymierza i małżeństw z nimi oraz nakaz zburzenia ołtarzy, gajów i posągów, bo obce małżeństwo odwiodłoby potomków do cudzych bogów. Mojżesz tłumaczy, że Pan wybrał ten lud nie dlatego, że był liczniejszy od innych, lecz dlatego, że go umiłował i dochował przysięgi złożonej ojcom. Posłuszeństwo ma przynieść błogosławieństwo plonów, stad i potomstwa oraz ochronę przed chorobami egipskimi. Narody będą ustępować pomału, a ze zdobytych posągów nie wolno brać srebra ani złota.5 min

   Przed wejściem do ziemi siedmiu narodów pada zakaz przymierza i małżeństw z nimi oraz nakaz zburzenia ołtarzy, gajów i posągów, bo obce małżeństwo odwiodłoby potomków do cudzych bogów. Mojżesz tłumaczy, że Pan wybrał ten lud nie dlatego, że był liczniejszy od innych, lecz dlatego, że go umiłował i dochował przysięgi złożonej ojcom. Posłuszeństwo ma przynieść błogosławieństwo plonów, stad i potomstwa oraz ochronę przed chorobami egipskimi. Narody będą ustępować pomału, a ze zdobytych posągów nie wolno brać srebra ani złota.

   „Jesteś bowiem ludem świętym Pana, Boga twojego: ciebie obrał Pan, Bóg twój, abyś był Jego ludem szczególnym spośród wszystkich narodów, które są na ziemi.”

   • zakaz przymierzy
   • lud wybrany
   • zburzenie bałwanów
   • błogosławieństwo ziemi

   Zakazuje stowarzyszenia z pogany: i owszem ołtarze, lasy, bałwany wytracić rozkazuje, obiecując gotową pomoc Pańską, i obfitość na wszystkiem, gdzieby Przykazania jego strzegli i czynili.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

8. 8Rozdział 8Mojżesz każe pamiętać o czterdziestu latach na pustyni, gdzie Pan trapił lud niedostatkiem i karmił manną, aby pokazać, czym żyje człowiek poza samym chlebem. Przez cały ten czas odzienie się nie zużyło, a Pan wychowywał lud tak, jak człowiek wychowuje syna. Przed ludem leży ziemia strumieni, pszenicy, winnic, oliwy i miodu, gdzie z gór wydobywa się rudy miedzi. Ostrzeżenie dotyczy dostatku: w pięknych domach serce łatwo się unosi i mówi, że to własna siła wszystko sprawiła, a kto zapomni o Panu, zginie jak wytępione narody.3 min

   Mojżesz każe pamiętać o czterdziestu latach na pustyni, gdzie Pan trapił lud niedostatkiem i karmił manną, aby pokazać, czym żyje człowiek poza samym chlebem. Przez cały ten czas odzienie się nie zużyło, a Pan wychowywał lud tak, jak człowiek wychowuje syna. Przed ludem leży ziemia strumieni, pszenicy, winnic, oliwy i miodu, gdzie z gór wydobywa się rudy miedzi. Ostrzeżenie dotyczy dostatku: w pięknych domach serce łatwo się unosi i mówi, że to własna siła wszystko sprawiła, a kto zapomni o Panu, zginie jak wytępione narody.

   „Lecz pamiętaj o Panu, Bogu twoim, że On dodał ci sił, aby wypełnił swoje przymierze, które poprzysiągł ojcom twoim, jak na to wskazuje dzień dzisiejszy.”

   • lata na pustyni
   • manna
   • dobra ziemia
   • ostrzeżenie przed pychą

   Przypomina Żydom utrapienia i dobrodziejstwa, które im Pan na puszczy czynił, aby i tych, i Pana, Boga swego, nie zapominali.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

9. 9Rozdział 9Mojżesz zapowiada przed przejściem Jordanu, że to Pan pójdzie przed ludem jak ogień pożerający i pokona narody potężniejsze oraz synów Anakima. Zaraz jednak odbiera powód do dumy: ziemia nie jest nagrodą za prawość, bo lud jest twardego karku i od wyjścia z Egiptu wciąż spierał się z Panem. Na dowód wraca do Horebu, gdzie po czterdziestu dniach postu dostał kamienne tablice, a potem rozbił je, gdy zobaczył odlanego cielca. Przypomina też, jak leżał przed Panem czterdzieści dni i nocy, prosząc za lud i za Aarona.5 min

   Mojżesz zapowiada przed przejściem Jordanu, że to Pan pójdzie przed ludem jak ogień pożerający i pokona narody potężniejsze oraz synów Anakima. Zaraz jednak odbiera powód do dumy: ziemia nie jest nagrodą za prawość, bo lud jest twardego karku i od wyjścia z Egiptu wciąż spierał się z Panem. Na dowód wraca do Horebu, gdzie po czterdziestu dniach postu dostał kamienne tablice, a potem rozbił je, gdy zobaczył odlanego cielca. Przypomina też, jak leżał przed Panem czterdzieści dni i nocy, prosząc za lud i za Aarona.

   „Wiedz zatem, że nie ze względu na twoją prawość Pan, Bóg twój, daje ci tę wspaniałą ziemię w posiadanie, bo jesteś ludem o twardym karku.”

   • twardy kark
   • cielec
   • tablice przymierza
   • modlitwa Mojżesza

   Zapominając, jako się zawżdy ku Panu Bogu przykro stawili; tłumi ich dumę, by lepak przyszłych zwycięstw sobie nie przypisowali.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

10. 10Rozdział 10Pan każe wyciosać dwie nowe kamienne tablice i zrobić drewnianą skrzynię, w której mają spocząć na nowo wypisane dziesięć słów. Wspomnienie kolejnych obozów przynosi wiadomość o śmierci Aarona w Mosery, o kapłaństwie Eleazara i o wybraniu pokolenia Lewiego, którego dziedzictwem jest sam Pan. Mojżesz streszcza potem, czego Pan żąda: bojaźni, miłości i służby całym sercem oraz obrzezania serca zamiast zatwardzania karku. Bóg bogów nie przyjmuje darów, broni sieroty i wdowy i miłuje przybysza, dlatego lud ma miłować przybyszów, bo sam był przybyszem w Egipcie.4 min

    Pan każe wyciosać dwie nowe kamienne tablice i zrobić drewnianą skrzynię, w której mają spocząć na nowo wypisane dziesięć słów. Wspomnienie kolejnych obozów przynosi wiadomość o śmierci Aarona w Mosery, o kapłaństwie Eleazara i o wybraniu pokolenia Lewiego, którego dziedzictwem jest sam Pan. Mojżesz streszcza potem, czego Pan żąda: bojaźni, miłości i służby całym sercem oraz obrzezania serca zamiast zatwardzania karku. Bóg bogów nie przyjmuje darów, broni sieroty i wdowy i miłuje przybysza, dlatego lud ma miłować przybyszów, bo sam był przybyszem w Egipcie.

    „Oto do Pana, Boga twego, należy niebo i niebiosa niebios, ziemia i wszystko, co na niej jest.”

    • drugie tablice
    • śmierć Aarona
    • pokolenie Lewiego
    • miłość przybysza

    O drugich tablicach zmiankę czyni, o śmierci Aaronowéj: aby się Boga bali, a miłowali go, a obrzezali serca swe, miłowali ludzie podróżne, a przez imię jego przysięgali.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

11. 11Rozdział 11Mojżesz przypomina dorosłym to, czego ich synowie nie widzieli: karę na faraona, wody Morza Czerwonego zamknięte nad wojskiem egipskim i ziemię, która pochłonęła Datana i Abirama. Nowa kraina nie jest jak nawadniany Egipt, bo czeka deszczu z nieba: posłuszeństwo oznacza deszcz wczesny i późny, a odstępstwo zamknięte niebo i szybki koniec. Słowa te mają być przewiązane na rękach i wypisane na odrzwiach, a granice ludu sięgną od pustyni i Libanu aż po Eufrat. Mojżesz kładzie wreszcie przed ludem błogosławieństwo i przekleństwo, ogłaszane na górach Garizim i Hebal.5 min

    Mojżesz przypomina dorosłym to, czego ich synowie nie widzieli: karę na faraona, wody Morza Czerwonego zamknięte nad wojskiem egipskim i ziemię, która pochłonęła Datana i Abirama. Nowa kraina nie jest jak nawadniany Egipt, bo czeka deszczu z nieba: posłuszeństwo oznacza deszcz wczesny i późny, a odstępstwo zamknięte niebo i szybki koniec. Słowa te mają być przewiązane na rękach i wypisane na odrzwiach, a granice ludu sięgną od pustyni i Libanu aż po Eufrat. Mojżesz kładzie wreszcie przed ludem błogosławieństwo i przekleństwo, ogłaszane na górach Garizim i Hebal.

    „Pan, Bóg twój, nawiedza ją nieustannie, a Jego oczy spoczywają na niej od początku roku aż do jego końca.”

    • pamięć o Egipcie
    • deszcz z nieba
    • błogosławieństwo i przekleństwo

    Przypomina rozmaite dobrodziejstwa Boże, i obiecuje wiele dobrego chowaczom, a złego przestępcom Przykazania Bożego: to jest błogosławieństwo i przeklęctwo.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

12. 12Rozdział 12Prawo o jednym miejscu kultu: wyżyny, ołtarze i gaje narodów mają być zniszczone, a całopalenia, dziesięciny, pierwociny i ślubowane dary wolno składać tylko tam, gdzie Pan wybierze miejsce dla swojego imienia. Tam też odbywa się wspólna uczta z synami, córkami, służbą i Lewitą, który nie ma własnego działu. Mięso na własny stół można zabijać i jeść w swoich miastach jak sarnę czy jelenia, byle nie spożywać krwi, bo krew jest zamiast duszy. Na koniec pada zakaz naśladowania obrzędów narodów, które palą swoim bogom synów i córki.6 min

    Prawo o jednym miejscu kultu: wyżyny, ołtarze i gaje narodów mają być zniszczone, a całopalenia, dziesięciny, pierwociny i ślubowane dary wolno składać tylko tam, gdzie Pan wybierze miejsce dla swojego imienia. Tam też odbywa się wspólna uczta z synami, córkami, służbą i Lewitą, który nie ma własnego działu. Mięso na własny stół można zabijać i jeść w swoich miastach jak sarnę czy jelenia, byle nie spożywać krwi, bo krew jest zamiast duszy. Na koniec pada zakaz naśladowania obrzędów narodów, które palą swoim bogom synów i córki.

    „Lecz przyjdziecie na miejsce, które Pan, Bóg wasz, wybierze spośród wszystkich pokoleń waszych, aby tam złożyć swoje imię i zamieszkać.”

    • jedno miejsce kultu
    • ofiary i dziesięciny
    • zakaz jedzenia krwi
    • obrzędy pogańskie

    Każe wykorzenić bałwochwalstwo, dziesięciny, i pierwociny dawać, ofiary na pewnem miejscu ofiarować, i pożywania krwie zakazuje.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

13. 13Rozdział 13Trzy przypadki namowy do obcych bogów i kara za każdy z nich. Prorok albo ten, kto powołuje się na sen, nie ma być słuchany, choćby zapowiedziany znak się spełnił. Gdy namawia brat, syn, córka, żona albo najbliższy przyjaciel, nie wolno go ani żałować, ani ukrywać: ma zginąć ukamienowany. Jeśli zaś całe miasto odpadnie za synami Beliala, sprawę trzeba zbadać i po stwierdzeniu prawdy wytracić mieszkańców, a miasto spalić i zostawić na wieczyste rumowisko.3 min

    Trzy przypadki namowy do obcych bogów i kara za każdy z nich. Prorok albo ten, kto powołuje się na sen, nie ma być słuchany, choćby zapowiedziany znak się spełnił. Gdy namawia brat, syn, córka, żona albo najbliższy przyjaciel, nie wolno go ani żałować, ani ukrywać: ma zginąć ukamienowany. Jeśli zaś całe miasto odpadnie za synami Beliala, sprawę trzeba zbadać i po stwierdzeniu prawdy wytracić mieszkańców, a miasto spalić i zostawić na wieczyste rumowisko.

    „Nie słuchaj słów tego proroka ani tego, który widział sen, bo Pan, Bóg wasz, doświadcza was, żeby stało się jawne, czy miłujecie Go, czy nie, całym sercem i całą duszą waszą.”

    • fałszywy prorok
    • odstępstwo
    • kara za bałwochwalstwo

    Fałszywemu Prorokowi aby nie wierzyli, któryby ich znaki a cudy chciał odwieść od Boga, a jako go karać, i te, którzy kniemu przystaną.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

14. 14Rozdział 14Przepisy o tym, co wyróżnia lud święty: najpierw zakaz nacinania się i strzyżenia po umarłym, potem długa lista pokarmów. Jeść wolno zwierzęta o rozdzielonym kopycie, które przeżuwają, wodne stworzenia ze skrzelami i łuskami oraz czyste ptaki; nieczyste są między innymi wielbłąd, świnia, orzeł, struś i nietoperz. Zakazane jest również jedzenie padliny i gotowanie koźlęcia w mleku jego matki. Dziesięcinę z plonów i pierworodnych spożywa się przed Panem w wybranym miejscu, a co trzeci rok druga dziesięcina zostaje w domu dla Lewity, przychodnia, sieroty i wdowy.4 min

    Przepisy o tym, co wyróżnia lud święty: najpierw zakaz nacinania się i strzyżenia po umarłym, potem długa lista pokarmów. Jeść wolno zwierzęta o rozdzielonym kopycie, które przeżuwają, wodne stworzenia ze skrzelami i łuskami oraz czyste ptaki; nieczyste są między innymi wielbłąd, świnia, orzeł, struś i nietoperz. Zakazane jest również jedzenie padliny i gotowanie koźlęcia w mleku jego matki. Dziesięcinę z plonów i pierworodnych spożywa się przed Panem w wybranym miejscu, a co trzeci rok druga dziesięcina zostaje w domu dla Lewity, przychodnia, sieroty i wdowy.

    „Bądźcie dziećmi Pana, Boga waszego: nie będziecie się nacinać ani robić sobie łysiny po umarłym.”

    • lud święty
    • pokarmy nieczyste
    • dziesięcina
    • opieka nad ubogimi

    Obchodów pogańskich się strzedz przy umarłym: rozeznanie mieć czystych zwierząt od nieczystych, dziesięciny dawać rozkazuje.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

15. 15Rozdział 15Siódmy rok jest rokiem odpustu: nie wolno upominać się o dług u brata i bliźniego, choć od obcego spłaty można żądać. Zbliżanie się tego roku nie może być wymówką, żeby zamknąć rękę przed ubogim bratem, bo ubogich nigdy nie zabraknie, a odmowa stanie się grzechem. Sługa Hebrajczyk albo Hebrajka wychodzi na wolność po sześciu latach z zaopatrzeniem z trzody, bojewiska i prasy, a kto woli zostać, dostaje przekłute szydłem ucho. Pierworodne sztuki bydła i owiec należą Panu, a te z wadą zjada się w domu jak sarnę albo jelenia.4 min

    Siódmy rok jest rokiem odpustu: nie wolno upominać się o dług u brata i bliźniego, choć od obcego spłaty można żądać. Zbliżanie się tego roku nie może być wymówką, żeby zamknąć rękę przed ubogim bratem, bo ubogich nigdy nie zabraknie, a odmowa stanie się grzechem. Sługa Hebrajczyk albo Hebrajka wychodzi na wolność po sześciu latach z zaopatrzeniem z trzody, bojewiska i prasy, a kto woli zostać, dostaje przekłute szydłem ucho. Pierworodne sztuki bydła i owiec należą Panu, a te z wadą zjada się w domu jak sarnę albo jelenia.

    „Ubodzy nie znikną z ziemi, w której mieszkasz. Dlatego nakazuję ci, abyś otwierał rękę dla brata potrzebującego i ubogiego, który mieszka z tobą w tej ziemi.”

    • rok odpustu
    • pożyczka dla ubogiego
    • wyzwolenie sługi
    • pierworodne bydła

    Prawo odpuszczenia roku siódmego, którym obyczajem obchodzić; O słudze Żydowinie, któryby miał być wolnym, i o pierwszych rzeczy ofiarowaniu.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

16. 16Rozdział 16Kalendarz trzech dorocznych świąt. Paschę należy składać w miesiącu nowego zboża, wieczorem i tylko na miejscu wybranym przez Pana, a przez siedem dni jeść przaśniki, chleb utrapienia, na pamiątkę nocnego wyjścia z Egiptu. Siedem tygodni po pierwszym cięciu sierpem przypada Święto Tygodni, a po zbiorach z klepiska i prasy Święto Namiotów, podczas których radują się także sługa, lewita, przybysz, sierota i wdowa. Na koniec pada nakaz ustanowienia sędziów w bramach, którzy nie przyjmują darów, bo dary zaślepiają oczy mądrych.4 min

    Kalendarz trzech dorocznych świąt. Paschę należy składać w miesiącu nowego zboża, wieczorem i tylko na miejscu wybranym przez Pana, a przez siedem dni jeść przaśniki, chleb utrapienia, na pamiątkę nocnego wyjścia z Egiptu. Siedem tygodni po pierwszym cięciu sierpem przypada Święto Tygodni, a po zbiorach z klepiska i prasy Święto Namiotów, podczas których radują się także sługa, lewita, przybysz, sierota i wdowa. Na koniec pada nakaz ustanowienia sędziów w bramach, którzy nie przyjmują darów, bo dary zaślepiają oczy mądrych.

    „Będziesz wytrwale czynił to, co sprawiedliwe, abyś żył i posiądł ziemię, którą Pan, Bóg twój, ci da.”

    • trzy święta doroczne
    • pascha
    • ustanowienie sędziów

    Opisuje osobliwe trzy uroczyste święta, Przaśnic, Tygodniów, i Kuczek: i postanowienie sędzi sprawiedliwych.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

17. 17Rozdział 17Zwierzę ze skazą nie nadaje się na ofiarę, a kto służył słońcu, księżycowi albo wojsku niebieskiemu, ma być ukamienowany, lecz dopiero po zbadaniu sprawy i na podstawie zeznań dwóch albo trzech świadków, nie jednego. Sprawy zbyt trudne dla sędziów w bramach idą na miejsce wybrane przez Pana, do kapłanów z rodu Lewitów i do sędziego, a kto odrzuci ich wyrok, poniesie śmierć. Na końcu stoi prawo o królu: wybiera go Pan spośród braci, a sam król nie ma trzymać wielu koni ani żon, gromadzić srebra i złota, lecz przepisać sobie zakon i czytać go przez całe życie.4 min

    Zwierzę ze skazą nie nadaje się na ofiarę, a kto służył słońcu, księżycowi albo wojsku niebieskiemu, ma być ukamienowany, lecz dopiero po zbadaniu sprawy i na podstawie zeznań dwóch albo trzech świadków, nie jednego. Sprawy zbyt trudne dla sędziów w bramach idą na miejsce wybrane przez Pana, do kapłanów z rodu Lewitów i do sędziego, a kto odrzuci ich wyrok, poniesie śmierć. Na końcu stoi prawo o królu: wybiera go Pan spośród braci, a sam król nie ma trzymać wielu koni ani żon, gromadzić srebra i złota, lecz przepisać sobie zakon i czytać go przez całe życie.

    „Będzie go mieć przy sobie i czytać przez wszystkie dni swojego życia, aby uczył się bojaźni Pana, Boga swego, i przestrzegał słów oraz przepisów Jego, nakazanych w tym zakonie.”

    • ofiara bez skazy
    • kara za bałwochwalstwo
    • sąd kapłanów
    • prawo o królu

    Nie lada ofiara Panu ma być ofiarowana: Bałwochwalstwo jako karać: w wielkich rzeczach dokładać się najwyższego kapłana, i w obieraniu króla sprawa.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

18. 18Rozdział 18Kapłani i lewici nie mają działu w ziemi, bo ich dziedzictwem jest Pan: żywią się ofiarami, pierwocinami zboża, wina i oliwy oraz częścią wełny ze strzyżenia owiec, a lewita przybyły do miejsca wybranego przez Pana służy i je na równi z braćmi. Potem pada zakaz naśladowania obrzydliwości okolicznych narodów: przeprowadzania dzieci przez ogień, wróżenia, guseł, rzucania uroków i pytania umarłych o prawdę. Zamiast tego Pan obiecuje wzbudzić proroka spośród braci i włożyć w jego usta swoje słowa, a prawdziwość proroctwa rozpoznaje się po tym, czy zapowiedź się spełnia.3 min

    Kapłani i lewici nie mają działu w ziemi, bo ich dziedzictwem jest Pan: żywią się ofiarami, pierwocinami zboża, wina i oliwy oraz częścią wełny ze strzyżenia owiec, a lewita przybyły do miejsca wybranego przez Pana służy i je na równi z braćmi. Potem pada zakaz naśladowania obrzydliwości okolicznych narodów: przeprowadzania dzieci przez ogień, wróżenia, guseł, rzucania uroków i pytania umarłych o prawdę. Zamiast tego Pan obiecuje wzbudzić proroka spośród braci i włożyć w jego usta swoje słowa, a prawdziwość proroctwa rozpoznaje się po tym, czy zapowiedź się spełnia.

    „Pan, twój Bóg, wzbudzi ci proroka z twojego narodu i spośród twoich braci, podobnego do mnie.”

    • dziedzictwo kapłanów
    • zakaz wróżbiarstwa
    • obietnica proroka

    Kapłanom i Lewitom miasto dziedzictwa dane są ofiary: o proroku prawdziwym i fałesznym.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

19. 19Rozdział 19Po zajęciu ziemi lud ma wyznaczyć trzy miasta pośrodku kraju i wytyczyć do nich drogi, aby mógł tam uciec ten, kto zabił nieświadomie — jak człowiek, któremu przy rąbaniu drewna siekiera wyskoczyła z ręki i zabiła towarzysza. Gdy Pan rozszerzy granice, dojdą trzy kolejne miasta, ale zabójcę działającego z nienawiści starsi wydadzą w ręce krewnego zabitego. Osobne przepisy zakazują przesuwania granicy sąsiada i skazywania na podstawie jednego świadka: sprawę ustalają dwa albo trzy zeznania, a fałszywy świadek ponosi karę, którą chciał sprowadzić na brata.4 min

    Po zajęciu ziemi lud ma wyznaczyć trzy miasta pośrodku kraju i wytyczyć do nich drogi, aby mógł tam uciec ten, kto zabił nieświadomie — jak człowiek, któremu przy rąbaniu drewna siekiera wyskoczyła z ręki i zabiła towarzysza. Gdy Pan rozszerzy granice, dojdą trzy kolejne miasta, ale zabójcę działającego z nienawiści starsi wydadzą w ręce krewnego zabitego. Osobne przepisy zakazują przesuwania granicy sąsiada i skazywania na podstawie jednego świadka: sprawę ustalają dwa albo trzy zeznania, a fałszywy świadek ponosi karę, którą chciał sprowadzić na brata.

    „Wytyczysz starannie drogi i podzielisz cały obszar twojego kraju na trzy równe części, aby ten, kto jest zbiegiem z powodu zabójstwa, miał blisko i mógł tam się schronić.”

    • miasta ucieczki
    • zabójstwo nieumyślne
    • dwóch świadków
    • fałszywe świadectwo

    Odjąć każe miasta dla ucieczki tym, którzyby co niechcąc zrobili: o świadkach prawdziwych i fałszywych.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

20. 20Rozdział 20Przed bitwą kapłan wychodzi przed uszykowane wojsko i zapowiada, że Pan idzie z Izraelem, więc liczniejsze konie i wozy wroga nie mają przerażać. Dowódcy odsyłają do domu tych, którzy zbudowali nowy dom, zasadzili winnicę albo się zaręczyli, a także bojaźliwych, by nie odbierali odwagi braciom. Oblężenie zaczyna się od propozycji pokoju: miasto, które otworzy bramy, płaci daninę, opierające się zostaje zdobyte, a narody samej obiecanej ziemi mają zginąć bez wyjątku. Wokół oblężonego miasta nie wolno wycinać drzew owocowych — na machiny idą tylko drzewa leśne.4 min

    Przed bitwą kapłan wychodzi przed uszykowane wojsko i zapowiada, że Pan idzie z Izraelem, więc liczniejsze konie i wozy wroga nie mają przerażać. Dowódcy odsyłają do domu tych, którzy zbudowali nowy dom, zasadzili winnicę albo się zaręczyli, a także bojaźliwych, by nie odbierali odwagi braciom. Oblężenie zaczyna się od propozycji pokoju: miasto, które otworzy bramy, płaci daninę, opierające się zostaje zdobyte, a narody samej obiecanej ziemi mają zginąć bez wyjątku. Wokół oblężonego miasta nie wolno wycinać drzew owocowych — na machiny idą tylko drzewa leśne.

    „Gdy podciągniesz pod jakieś miasto, by je zdobyć, najpierw zaproponujesz mu pokój.”

    • prawo wojenne
    • zwolnienie z wojska
    • oblężenie miasta
    • drzewa owocowe

    Czasu wojny, które do domu zaś odesłać: Prawa wojenne jako zachować: które drzewa wyrębować na potrzeby wojenne, a którym dać pokój.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

21. 21Rozdział 21Gdy w ziemi znajdzie się zabity i nie wiadomo, kto go zgładził, starsi najbliższego miasta ścinają w nieuprawianej dolinie jałówkę, która nie nosiła jarzma, i obmywają nad nią ręce, oświadczając, że tej krwi nie przelali. Dalsze przepisy porządkują sprawy domu: kobieta wzięta na wojnie, pojęta za żonę, przez miesiąc opłakuje rodziców, a odprawiona nie może zostać sprzedana; pierworodnemu synowi żony niekochanej należy się podwójna część majątku; syna krnąbrnego, który nie słucha upomnień, starsi skazują na ukamienowanie. Ciało powieszonego ma być pogrzebane tego samego dnia.4 min

    Gdy w ziemi znajdzie się zabity i nie wiadomo, kto go zgładził, starsi najbliższego miasta ścinają w nieuprawianej dolinie jałówkę, która nie nosiła jarzma, i obmywają nad nią ręce, oświadczając, że tej krwi nie przelali. Dalsze przepisy porządkują sprawy domu: kobieta wzięta na wojnie, pojęta za żonę, przez miesiąc opłakuje rodziców, a odprawiona nie może zostać sprzedana; pierworodnemu synowi żony niekochanej należy się podwójna część majątku; syna krnąbrnego, który nie słucha upomnień, starsi skazują na ukamienowanie. Ciało powieszonego ma być pogrzebane tego samego dnia.

    „Nasze ręce nie przelały tej krwi ani nasze oczy tego nie widziały.”

    • obrzęd jałówki
    • prawo pierworodztwa
    • syn nieposłuszny
    • pogrzeb powieszonego

    Sprawa o mężobójstwie tajemnem, niewieście na wojnie poimanéj: o nieposłusznym synie i o tym, któregoby obieszono.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

22. 22Rozdział 22Pierwsze przepisy nakazują zwrócić bratu zabłąkane zwierzę lub zgubioną rzecz i podnieść osła, który upadł na drodze. Dalej idą zakazy mieszania tego, co osobne: stroju męskiego i kobiecego, dwóch nasion w winnicy, wołu i osła w pługu, wełny i lnu w szacie, obok nich nakaz oszczędzenia ptasiej matki nad gniazdem, parapetu na dachu i frędzli na płaszczu. Resztę zajmuje prawo małżeńskie: spór o dziewictwo panny młodej rozstrzygają starsi w bramie, a kary za cudzołóstwo i gwałt zależą od tego, czy dziewczyna była zaręczona i czy rzecz zdarzyła się w mieście, czy na polu.5 min

    Pierwsze przepisy nakazują zwrócić bratu zabłąkane zwierzę lub zgubioną rzecz i podnieść osła, który upadł na drodze. Dalej idą zakazy mieszania tego, co osobne: stroju męskiego i kobiecego, dwóch nasion w winnicy, wołu i osła w pługu, wełny i lnu w szacie, obok nich nakaz oszczędzenia ptasiej matki nad gniazdem, parapetu na dachu i frędzli na płaszczu. Resztę zajmuje prawo małżeńskie: spór o dziewictwo panny młodej rozstrzygają starsi w bramie, a kary za cudzołóstwo i gwałt zależą od tego, czy dziewczyna była zaręczona i czy rzecz zdarzyła się w mieście, czy na polu.

    „Jeśli zobaczysz wołu swojego brata albo jego owcę błąkające się, nie przejdziesz obok, lecz zaprowadzisz je do swojego brata.”

    • rzeczy znalezione
    • zakazane mieszanie
    • prawo małżeńskie
    • cudzołóstwo

    Jakoby się mieli sprawiać przeciwko bydlęciu albo innéj rzeczy nalezionéj, o pokucie za cudzołóstwo, o pannie naruszonéj w mieście, albo na polu zgwałconéj.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

23. 23Rozdział 23Do zgromadzenia Pańskiego nie wejdą rzezaniec ani mamzer, a Ammonita i Moabita nie wejdą na wieki, bo nie wyszli z chlebem i wodą naprzeciw idącym z Egiptu i najęli Balaama, by przeklinał; Idumejczyka i Egipcjanina przyjmuje się w trzecim pokoleniu. Dalej idą przepisy o czystości obozu w czasie wojny, aż po kołek noszony za pasem, oraz nakaz przyjęcia niewolnika, który się schronił. Na koniec przychodzą zakaz nierządu i lichwy wobec brata, nakaz wypełniania ślubów i pozwolenie, by w winnicy i zbożu bliźniego jeść do syta, lecz nic nie wynosić.4 min

    Do zgromadzenia Pańskiego nie wejdą rzezaniec ani mamzer, a Ammonita i Moabita nie wejdą na wieki, bo nie wyszli z chlebem i wodą naprzeciw idącym z Egiptu i najęli Balaama, by przeklinał; Idumejczyka i Egipcjanina przyjmuje się w trzecim pokoleniu. Dalej idą przepisy o czystości obozu w czasie wojny, aż po kołek noszony za pasem, oraz nakaz przyjęcia niewolnika, który się schronił. Na koniec przychodzą zakaz nierządu i lichwy wobec brata, nakaz wypełniania ślubów i pozwolenie, by w winnicy i zbożu bliźniego jeść do syta, lecz nic nie wynosić.

    „Pan, Bóg twój, przebywa bowiem pośrodku obozu, aby cię wyzwolić i wydać ci twoich nieprzyjaciół.”

    • zgromadzenie Pańskie
    • czystość obozu
    • zakaz lichwy
    • śluby

    Komu się nie godzi do kościoła wniść: a komu się godzi: o splugawieniu nocnem: o potrzebie przyrodzonéj: o nierządnych niewiastach: o lichwie, ślubie: o winnicy i zbożu bliźniego.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

24. 24Rozdział 24Pierwsze przepisy dotyczą małżeństwa: mąż, który odprawił żonę listem rozwodowym, nie weźmie jej z powrotem, gdy wyszła za innego, a świeżo poślubiony jest przez rok wolny od wojny i publicznych obowiązków. Dalej idzie prawo chroniące ubogiego: nie wolno brać w zastaw kamienia młyńskiego ani wchodzić po zastaw do domu, odzież zastawiona wraca przed zachodem słońca, a najemnik dostaje zapłatę tego samego dnia. Osobno stoją kara śmierci za porwanie brata, zasada, że każdy umiera za własny grzech, i nakaz zostawiania zapomnianego snopa, resztek oliwek i gron przychodniowi, sierocie i wdowie.4 min

    Pierwsze przepisy dotyczą małżeństwa: mąż, który odprawił żonę listem rozwodowym, nie weźmie jej z powrotem, gdy wyszła za innego, a świeżo poślubiony jest przez rok wolny od wojny i publicznych obowiązków. Dalej idzie prawo chroniące ubogiego: nie wolno brać w zastaw kamienia młyńskiego ani wchodzić po zastaw do domu, odzież zastawiona wraca przed zachodem słońca, a najemnik dostaje zapłatę tego samego dnia. Osobno stoją kara śmierci za porwanie brata, zasada, że każdy umiera za własny grzech, i nakaz zostawiania zapomnianego snopa, resztek oliwek i gron przychodniowi, sierocie i wdowie.

    „Tegoż samego dnia oddasz mu zapłatę za jego pracę, przed zachodem słońca, bo jest ubogi i utrzymuje się z tego.”

    • list rozwodowy
    • ochrona dłużnika
    • zapłata najemnika
    • resztki żniwa

    Dopuszcza mężom żonie dać list opuszczenia: o miłosierdziu przeciwko dłużnikom ubogim: o sądzie cudzoziemca i sieroty: o ostatkach żniw i win.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

25. 25Rozdział 25Sędziowie mają uniewinnić tego, kto ma słuszność, a winnemu wymierzyć chłostę przy sobie, najwyżej czterdzieści uderzeń, aby brat nie odszedł haniebnie okaleczony. Dalej idzie zakaz zawiązywania pyska wołowi przy młocce i prawo o bezdzietnej wdowie: brat zmarłego ma ją pojąć i wzbudzić mu potomstwo, a gdy odmówi przed starszymi, kobieta zdejmie mu but i splunie w twarz. Na koniec padają nakaz rzetelnej wagi i miary oraz polecenie wygładzenia imienia Amaleka, który napadł na ostatnie szeregi wyczerpanego ludu po wyjściu z Egiptu.3 min

    Sędziowie mają uniewinnić tego, kto ma słuszność, a winnemu wymierzyć chłostę przy sobie, najwyżej czterdzieści uderzeń, aby brat nie odszedł haniebnie okaleczony. Dalej idzie zakaz zawiązywania pyska wołowi przy młocce i prawo o bezdzietnej wdowie: brat zmarłego ma ją pojąć i wzbudzić mu potomstwo, a gdy odmówi przed starszymi, kobieta zdejmie mu but i splunie w twarz. Na koniec padają nakaz rzetelnej wagi i miary oraz polecenie wygładzenia imienia Amaleka, który napadł na ostatnie szeregi wyczerpanego ludu po wyjściu z Egiptu.

    „Gdy bracia mieszkają razem, a jeden z nich umrze bez potomstwa, żona zmarłego nie wyjdzie za obcego: poślubi ją brat jej męża i wzbudzi potomstwo swojemu bratu.”

    • chłosta sądowa
    • prawo lewiratu
    • rzetelna waga
    • pamięć o Amaleku

    Przy karaniu winnego co za sprawa: jako brat umarłego brata żonę miał pójmować, a milczałby, czem miał być karan: w ważeniu fałszu zakazuje: Amalechity wytracić każe.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

26. 26Rozdział 26Po wejściu do ziemi Izraelita niesie pierwociny plonów w koszu na miejsce wybrane przez Pana i wobec kapłana wyznaje dzieje rodu: ojciec zszedł do Egiptu, naród wyrósł tam i został wyprowadzony mocną ręką do ziemi mlekiem i miodem płynącej. Dziesięcinę trzeciego roku oddaje Lewicie, przybyszowi, sierocie i wdowie, oświadczając przed Panem, że nic z tego, co poświęcone, nie zatrzymał. Mowę zamyka wzajemny wybór: tego dnia lud obrał Pana za swojego Boga, a Pan obrał lud na swoją szczególną własność i obiecał wywyższyć go ponad narody.4 min

    Po wejściu do ziemi Izraelita niesie pierwociny plonów w koszu na miejsce wybrane przez Pana i wobec kapłana wyznaje dzieje rodu: ojciec zszedł do Egiptu, naród wyrósł tam i został wyprowadzony mocną ręką do ziemi mlekiem i miodem płynącej. Dziesięcinę trzeciego roku oddaje Lewicie, przybyszowi, sierocie i wdowie, oświadczając przed Panem, że nic z tego, co poświęcone, nie zatrzymał. Mowę zamyka wzajemny wybór: tego dnia lud obrał Pana za swojego Boga, a Pan obrał lud na swoją szczególną własność i obiecał wywyższyć go ponad narody.

    „Dlatego teraz przynoszę pierwsze plony ziemi, którą dał mi Pan.”

    • pierwociny plonów
    • dziesięcina trzeciego roku
    • wyznanie przed Panem

    Pierwsze rzeczy i dziesięciny komu, gdzie, a jako miały być dawane.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

27. 27Rozdział 27Mojżesz i starsi nakazują ludowi, by po przejściu Jordanu postawił wielkie kamienie pokryte wapnem i wypisał na nich słowa prawa, a na górze Hebal zbudował ołtarz z kamieni nietkniętych żelazem i złożył na nim całopalenia oraz ofiary pojednania. Sześć pokoleń ma potem stanąć na górze Garyzim, aby błogosławić lud, a sześć naprzeciw na Hebal, aby przeklinać. Lewici wołają donośnym głosem dwanaście przekleństw — za bałwochwalstwo w skrytości, wzgardę rodziców, przesunięcie granicy, krzywdę bezradnych i skrytobójstwo — a cały lud po każdym odpowiada: Amen.3 min

    Mojżesz i starsi nakazują ludowi, by po przejściu Jordanu postawił wielkie kamienie pokryte wapnem i wypisał na nich słowa prawa, a na górze Hebal zbudował ołtarz z kamieni nietkniętych żelazem i złożył na nim całopalenia oraz ofiary pojednania. Sześć pokoleń ma potem stanąć na górze Garyzim, aby błogosławić lud, a sześć naprzeciw na Hebal, aby przeklinać. Lewici wołają donośnym głosem dwanaście przekleństw — za bałwochwalstwo w skrytości, wzgardę rodziców, przesunięcie granicy, krzywdę bezradnych i skrytobójstwo — a cały lud po każdym odpowiada: Amen.

    „Przeklęty, kto nie trwa przy słowach tego prawa i nie wypełnia ich w czynie.”

    • kamienie z prawem
    • ołtarz na Hebal
    • przekleństwa Lewitów
    • góra Garyzim

    Ołtarz każe budować, i Zakon a Prawo na kamieniu wybić: Błogosławieństwa cnotliwych, i przeklęctwa złych.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

28. 28Rozdział 28Czternaście pierwszych wersetów to błogosławieństwa dla posłusznych głosowi Pana: miasto i pole, owoc żywota i stad, pełne spichlerze, deszcz w porę, ucieczka wrogów i pierwszeństwo wśród narodów. Potem te same obrazy wracają odwrócone i rozciągają się na ponad pięćdziesiąt wersetów przekleństw: zaraza i wrzody, niebo jak miedź, szarańcza, grabież plonów, uprowadzenie dzieci, najazd narodu lecącego jak orzeł. Kończy się oblężeniem, w którym matka zjada własne dziecko, rozproszeniem po wszystkich królestwach i powrotem do Egiptu na okrętach, gdzie nie znajdzie się nawet kupiec.12 min

    Czternaście pierwszych wersetów to błogosławieństwa dla posłusznych głosowi Pana: miasto i pole, owoc żywota i stad, pełne spichlerze, deszcz w porę, ucieczka wrogów i pierwszeństwo wśród narodów. Potem te same obrazy wracają odwrócone i rozciągają się na ponad pięćdziesiąt wersetów przekleństw: zaraza i wrzody, niebo jak miedź, szarańcza, grabież plonów, uprowadzenie dzieci, najazd narodu lecącego jak orzeł. Kończy się oblężeniem, w którym matka zjada własne dziecko, rozproszeniem po wszystkich królestwach i powrotem do Egiptu na okrętach, gdzie nie znajdzie się nawet kupiec.

    „Jeśli będziesz słuchał głosu Pana, Boga twego, i będziesz czynił oraz zachowywał wszystkie Jego przykazania, które ja dziś nakazuję tobie, Pan, Bóg twój, wywyższy cię ponad wszystkie narody na ziemi.”

    • błogosławieństwa i przekleństwa
    • posłuszeństwo przykazaniom
    • rozproszenie narodu

    Opisuje i wydaje błogosławieństwa rozmaite na te, którzy chować będą przykazanie Pańskie: a przeklęctwa na przestępcę.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

29. 29Rozdział 29W ziemi Moabu Pan nakazuje Mojżeszowi zawrzeć z Izraelem przymierze obok tego z Horebu. Mojżesz przypomina ludowi Egipt, czterdzieści lat na pustyni, szaty i sandały, które się nie zdarły, oraz klęskę Sichona i Oga, i mówi, że w przysięgę wchodzą dziś wszyscy, od przywódców po noszących wodę, a także nieobecni. Ostrzega przed korzeniem rodzącym truciznę: człowiekiem, który w sercu usprawiedliwia własną nieprawość. Ziemia spalona siarką i solą jak Sodoma skłoni obce narody do pytania, dlaczego Pan tak uczynił, a odpowiedź wskaże porzucone przymierze.5 min

    W ziemi Moabu Pan nakazuje Mojżeszowi zawrzeć z Izraelem przymierze obok tego z Horebu. Mojżesz przypomina ludowi Egipt, czterdzieści lat na pustyni, szaty i sandały, które się nie zdarły, oraz klęskę Sichona i Oga, i mówi, że w przysięgę wchodzą dziś wszyscy, od przywódców po noszących wodę, a także nieobecni. Ostrzega przed korzeniem rodzącym truciznę: człowiekiem, który w sercu usprawiedliwia własną nieprawość. Ziemia spalona siarką i solą jak Sodoma skłoni obce narody do pytania, dlaczego Pan tak uczynił, a odpowiedź wskaże porzucone przymierze.

    „Tajemnice należą do Pana, Boga naszego, lecz to, co jawne, należy do nas i do naszych synów po wszystkie czasy, abyśmy wypełniali wszystkie słowa tego Prawa.”

    • przymierze w Moabie
    • przysięga całego ludu
    • groźba wygnania

    Przymierze i przysięga ludu Izraelskiego z Panem Bogiem, i groźba tym, którzyby to przymierze złamali.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

30. 30Rozdział 30Mowa zapowiada powrót z rozproszenia: gdy wygnany lud pożałuje i nawróci się z całego serca, Pan odmieni jego los, zgromadzi go choćby z krańców nieba, wprowadzi do ziemi ojców i obrzeże mu serce. Dalej pada zapewnienie, że przykazanie nie jest ani w niebie, ani za morzem, po które trzeba by kogoś posyłać, lecz całkiem blisko: w ustach i w sercu. Na koniec przychodzi wezwanie przed świadkami, niebem i ziemią: przed ludem stoi życie i śmierć, błogosławieństwo i przekleństwo, a wybrać ma życie, to jest miłować Pana i trwać przy Nim.4 min

    Mowa zapowiada powrót z rozproszenia: gdy wygnany lud pożałuje i nawróci się z całego serca, Pan odmieni jego los, zgromadzi go choćby z krańców nieba, wprowadzi do ziemi ojców i obrzeże mu serce. Dalej pada zapewnienie, że przykazanie nie jest ani w niebie, ani za morzem, po które trzeba by kogoś posyłać, lecz całkiem blisko: w ustach i w sercu. Na koniec przychodzi wezwanie przed świadkami, niebem i ziemią: przed ludem stoi życie i śmierć, błogosławieństwo i przekleństwo, a wybrać ma życie, to jest miłować Pana i trwać przy Nim.

    „Biorę dziś na świadków Niebo i Ziemię, że postawiłem przed wami życie i śmierć, błogosławieństwo i przekleństwo. Wybierajże więc życie, abyś żył ty i twoje potomstwo.”

    • powrót z rozproszenia
    • nawrócenie serca
    • wybór życia
    • bliskość przykazania

    Prawdziwa pokuta Pana Boga ubłaga: o bliskości Przykazania Bożego: przekłada Żydom złe i dobre, aby sobie wybierali, co chcieli.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

31. 31Rozdział 31Mojżesz oznajmia ludowi, że ma sto dwadzieścia lat i nie przejdzie Jordanu: poprowadzi ich Jozue, a Pan sam pójdzie przodem i wytraci napotkane narody. Spisane prawo przekazuje kapłanom z potomków Lewiego i każe czytać je całemu zgromadzeniu co siedem lat, w roku odpuszczenia, podczas święta Namiotów. W Namiocie Spotkania, w słupie obłoku, Pan zapowiada, że po jego śmierci lud złamie przymierze, i każe zapisać pieśń jako świadectwo przeciw synom Izraela. Jozue dostaje polecenie, księga prawa ma spocząć obok Arki Przymierza, a Mojżesz wypowiada pieśń wobec całego zgromadzenia.6 min

    Mojżesz oznajmia ludowi, że ma sto dwadzieścia lat i nie przejdzie Jordanu: poprowadzi ich Jozue, a Pan sam pójdzie przodem i wytraci napotkane narody. Spisane prawo przekazuje kapłanom z potomków Lewiego i każe czytać je całemu zgromadzeniu co siedem lat, w roku odpuszczenia, podczas święta Namiotów. W Namiocie Spotkania, w słupie obłoku, Pan zapowiada, że po jego śmierci lud złamie przymierze, i każe zapisać pieśń jako świadectwo przeciw synom Izraela. Jozue dostaje polecenie, księga prawa ma spocząć obok Arki Przymierza, a Mojżesz wypowiada pieśń wobec całego zgromadzenia.

    „Bądź mocny i mężny, bo to ty wprowadzisz ten lud do ziemi, którą Pan przysiągł dać ich ojcom, i ty ją podzielisz między nich losem.”

    • przekazanie władzy Jozuemu
    • czytanie prawa
    • pieśń świadectwa

    Mojżesz na swe miejsce postanawia Jozue: Księgi drugiego zakonu każe pisać, i w Arce Bożéj chować.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

32. 32Rozdział 32Pieśń Mojżesza otwiera wezwanie nieba i ziemi na słuchaczy oraz pochwała Boga, którego dzieła są doskonałe, a drogi sprawiedliwe. Dalej idzie wyliczenie dobrodziejstw: Pan znalazł lud na pustyni, nosił jak orzeł swoje orlęta, karmił miodem ze skały, a lud roztył się, zaczął wierzgać i złożył ofiary czartom. Odpowiedzią są gniew, strzały, głód i miecz, lecz pomsta należy do Pana, który na końcu zlituje się nad swoimi sługami i pomści ich krew. Po wygłoszeniu pieśni Pan każe Mojżeszowi wstąpić na górę Nebo, oglądać Kanaan z daleka i tam umrzeć.8 min

    Pieśń Mojżesza otwiera wezwanie nieba i ziemi na słuchaczy oraz pochwała Boga, którego dzieła są doskonałe, a drogi sprawiedliwe. Dalej idzie wyliczenie dobrodziejstw: Pan znalazł lud na pustyni, nosił jak orzeł swoje orlęta, karmił miodem ze skały, a lud roztył się, zaczął wierzgać i złożył ofiary czartom. Odpowiedzią są gniew, strzały, głód i miecz, lecz pomsta należy do Pana, który na końcu zlituje się nad swoimi sługami i pomści ich krew. Po wygłoszeniu pieśni Pan każe Mojżeszowi wstąpić na górę Nebo, oglądać Kanaan z daleka i tam umrzeć.

    „Zobaczcie, że Ja jeden jestem i nie ma innego Boga oprócz Mnie: Ja zabijam i Ja ożywiam, Ja ranię i Ja leczę, i nikt nie może wyrwać się z ręki Mojej.”

    • pieśń Mojżesza
    • niewdzięczność ludu
    • sąd i zmiłowanie
    • góra Nebo

    Pieśń Mojżeszowa o dobrodziejstwach Bożych, a niewdzięczności Żydów.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

33. 33Rozdział 33Przed śmiercią Mojżesz błogosławi pokolenia Izraela, zaczynając od obrazu Pana, który przyszedł z Synaju, wzeszedł z Seiru i ukazał się z góry Paran z tysiącami świętych i ognistym prawem po prawicy. Dalej idzie krótkie słowo do każdego pokolenia po kolei: jedno ma ocaleć choć małe w liczbie, inne dostaje pomoc w walce, służbę przy ołtarzu, bezpieczne mieszkanie u Pana, żyzną ziemię albo siłę lwa. Mowę zamyka pochwała Boga, który jedzie po niebie, a pod którym są wiekuiste ramiona, i zapewnienie, że Izrael zamieszka bezpiecznie.5 min

    Przed śmiercią Mojżesz błogosławi pokolenia Izraela, zaczynając od obrazu Pana, który przyszedł z Synaju, wzeszedł z Seiru i ukazał się z góry Paran z tysiącami świętych i ognistym prawem po prawicy. Dalej idzie krótkie słowo do każdego pokolenia po kolei: jedno ma ocaleć choć małe w liczbie, inne dostaje pomoc w walce, służbę przy ołtarzu, bezpieczne mieszkanie u Pana, żyzną ziemię albo siłę lwa. Mowę zamyka pochwała Boga, który jedzie po niebie, a pod którym są wiekuiste ramiona, i zapewnienie, że Izrael zamieszka bezpiecznie.

    „To jest błogosławieństwo, którym Mojżesz, człowiek Boży, pobłogosławił synów Izraela przed swoją śmiercią.”

    • błogosławieństwo pokoleń
    • ostatnia mowa Mojżesza
    • bezpieczne mieszkanie Izraela

    Mojżesz przed śmiercią ostatnie daje błogosławieństwa każdemu z osobna pokoleniu Izraelskiemu.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

34. 34Rozdział 34Mojżesz wstępuje z równin Moabu na górę Nebo, na szczyt Pisgah, a Pan pokazuje mu całą ziemię od Gileadu i Dan przez posiadłości pokoleń aż po dolinę Jerycha, i mówi, że ujrzał ją, lecz do niej nie wejdzie. Tam umiera, mając sto dwadzieścia lat, z oczami, które nie straciły blasku; pogrzebano go w dolinie naprzeciw Peor, a miejsca grobu nikt nie poznał. Izraelici opłakują go trzydzieści dni i słuchają Jozuego, napełnionego duchem mądrości, bo Mojżesz włożył na niego ręce; nie powstał już jednak w Izraelu prorok taki jak on, którego Pan znałby twarzą w twarz.2 min

    Mojżesz wstępuje z równin Moabu na górę Nebo, na szczyt Pisgah, a Pan pokazuje mu całą ziemię od Gileadu i Dan przez posiadłości pokoleń aż po dolinę Jerycha, i mówi, że ujrzał ją, lecz do niej nie wejdzie. Tam umiera, mając sto dwadzieścia lat, z oczami, które nie straciły blasku; pogrzebano go w dolinie naprzeciw Peor, a miejsca grobu nikt nie poznał. Izraelici opłakują go trzydzieści dni i słuchają Jozuego, napełnionego duchem mądrości, bo Mojżesz włożył na niego ręce; nie powstał już jednak w Izraelu prorok taki jak on, którego Pan znałby twarzą w twarz.

    „I umarł tam Mojżesz, sługa Pański, w ziemi Moabu, zgodnie z rozkazem Pańskim.”

    • śmierć Mojżesza
    • góra Nebo
    • żałoba Izraela
    • następstwo Jozuego

    Mojżesz na górę wstąpił: ziemię obiecaną oglądał: umarł: lud go płacze, a na miejsce jego Jozue wstąpił.Streszczenie z wydania 1923 — o tym wydaniu

Pięcioksiąg

Pięć pierwszych ksiąg to fundament całej Biblii: początek świata, wybranie jednej rodziny, wyjście z niewoli i prawo, które z grupy uciekinierów zrobiło lud. Kończą się tuż przed granicą ziemi obiecanej, na śmierci Mojżesza — a wszystko, co dalej, odwołuje się do tych pięciu zwojów.

• Księga Rodzaju
• Księga Wyjścia
• Księga Kapłańska
• Księga Liczb